نقش رسانه ها در مدیریت بحران های سیاسی

در این پژوهش بحران سیاسی مدنظر است . بحران سیاسی حالتی است که در نتیجه ی آن ثبات و توازون نظام سیاسی و اجتماعی برهم می خورد . بحران های سیاسی را بر حسب وسعت مکانی ،‌عوامل درگیر و گسترده ی جغرافیایی تعارضات ، به دو دسته ی داخلی  بین المللی تقسیم می کنند . بحران های سیاسی داخلی ،‌ شرایط نامتعارفی است که که معمولا در ساختار سیاسی یک کشور پدیدار می شود و بر حسب ماهیت ،‌زمان ، دامنه ،‌ شدت ونوع عوامل درگیر در آن ،‌ شامل اشکال گوناگونی است ،‌ مثل مبارزه ی شدید و گسترده بین احزاب و سازمان های سیاسی رقیب برای کسب قدرت ، ایجاد اختلافات شدید بین جناح های مختلف حکومت ،‌ کودتای نظامی ،‌ اعتصابات دامنه دار ،‌شورش های خیابانی ،‌ درگیری های قومی و .........  بحران های بین المللی نوعا میان دو یا چند کشور بروز می کند که در این پژوهش محل بحث ما نیست .

مدیرت بحران :  

مدیریت بحران به نوعی تدبیر راهبردی دلالت می ورزد که در فرایند آن ،‌ محیط های داخلی و خارجی یک بحران مورد تحلیل قرار می گیرد ،‌ شناخت لازم کسب می شود ،‌ مسیر راهبردی پایه گذاری و راهبردهایی خلق می شوند که بتوانند نخبگان را برای رسیدن به اهداف تعیین شده و تدبیر شایسته و بایسته بحران یاری رسانند. از این منظر،

می توان گفت که مدیریت بحران ،‌ اقدامی است که ، در بسیاری موارد ،‌ شبیه به جنگ محدود است و هدفش نه محو کامل جنگ ،‌ بلکه تهدید و ممانعت از تکرار آن است . به بیان مک کارتی ،‌ هدف اصلی مدیریت بحران ،‌ دستیابی به راه حلی معقول برای برطرف کردن شرایط غیرعادی به گونه ای است که منافع و ارزش های اساسی ،‌ حفظ و تأمین گردند . این هدف در برگیرنده سیاست جاری است نو از طریق فرایندهای اجبار و انطباق پیگیری می شود تا ،‌ در نهایت ،‌ به گرفتن بیش ترین امتیازات ممکن از دشمن بیانجامد و موقعیت و جایگاه خودی ،‌تا حد امکان ،‌ بدون هر گونه تزلزلی حفظ گردد.

مدیریت بحران هم شامل هدف  مثبت یا سنتی حفظ اهداف ملی است و هم شامل هدف منفی ،‌ یعنی اطمینان از این که شرایط از کنترل خارج نگردد و به جنگ تبدیل نشود . بحران نه تنها ایجاد کننده خطر عمدی است ،‌ بلکه خالق چیزی است که شاید بهترین توصیف آن ،‌ عنصر خودمختار خطر و عدم قطعیت باشد.

 به بیان دیگر ،‌ کاملا قابل تصور است که بحران نه تنها در نتیجه تصمیمات عمدی ،‌ اقدامات معین یا انتخاب آگاهانه ،‌ بلکه به سبب وقایعی همچون فرایند خبرگیری و خبردهی یا از دست دادن تسلط بروقایع ، منجر به اعمال خشونت شود . بنابراین به بحران های سیاسی ، نظیر هر بحران دیگر ، یک سلسله شاخص های عام همچون : فشردگی زمان ،‌ شدت تنش ،‌ تهدید جدی نسبت به اهداف اولویت دار ،‌‌ آثار استهلاکی طولانی و …. دارند. اما , از منظری معطوف به بحران های سیاسی ،‌ می توان شـاخص های بـرجسته این نوع بحران را در پدیده هایی نظیر بـی ثباتی سیاسی ،‌بی اعتمادی سیاسی ،‌ عدم مشارکت سیاسی ،‌ ناکارآمدی سیاسی ،‌ تشدید تنش های سیاسی درون نظام و میان رهبران ،‌ تعمیق شکاف میان مردم و نظام ،‌ دانست .

در واپسین تحلیل شاید بتوان گفت که بحران سیاسی ،‌ بحران مشروعیت نظام حاکم و گفتمان سیاسی مسلط است . آنگاه که نخبگان سیاسی جامعه استعداد و قابلیت تولید و بازتولید ارتباطات و مناسبات مبتنی بر اعتماد و مقبولیت خود را از دست می دهند و نظام سیاسی دچار ناکارآمدی می شود ،‌ بحران های سیاسی حادث می شوند . آرنولد توین بی ، جوامع سیاسی را همچون نهادهایی که به دنبال هدف مشخصی هستند فرض می نماید و علل بروز بحران در آن ها در سه لایه یا سطح زیر جستجو می کند :

1-  از کف رفتن قوه خلاقه در اقلیت حاکمه بعد از آغاز دوره زوال ، قدرت حاکم خاصیت خود را از دست می دهد و تنها مبدل به یک اقلیت حاکمه می گردد.

2-  پاسخ و عکس العمل اکثریت به اثر مزبور که عبارت است از عقب نشینی و خودداری از همکاری و اتحاد با اقلیت حاکمه و نیز خودداری از اصل تقلید در طریق نمو و ترقی .

3-    فقدان وحدت اجتماعی در مجموع پیکر جامعه که نتیجه دو اثر فوق است .

از منظر دیگر ، می توان گفت که نظام سیاسی زمانی در معرض بحران قرار می گیرد که توانایی و استعداد خود را در حفظ و تثبیت مرکز ثقل (نقطه کانونی و یا گره ای ) یا عامل انسجام ،‌ ثبات و مشروعیت بخش خود ( از رهگذر تولید و بازتولید مستمر اسستارها ،‌ هنجارها و ارزش ها ) از دست داده باشد ؛ امکان تعریف دقیق عناصر ( مؤلفه های قدرت ) سازنده و پردازنده خود را در یک ساختار با معنا ،‌ سازواره ،‌ منطقی و کارکردی نداشته باشد؛ استعداد تطابق محیطی نداشته باشد ؛ امکان پاسخ مناسب و بهنگام به تقاضای وارد شده به نظام را نداشته و توانایی خود در تولید و بازتولید گفتمانی را نیز از دست داده باشد.                                                 (‌  تاجیک ، 1383 )

ساندرز در جهت تبیین سیستمهای سیاسی ،‌ عناصر اصلی سیستم را بدین شرح برشمرده است :

بی تردید اگر قرار باشد از مفهوم سیستم استفاده کنیم ،‌ بایستی عناصری که سیستم را تشکیل می دهند بشناسیم.

در بین نامزدهای آشکار در سطح نظام سیاسی ملی ،‌ عناصر زیر را می توان فهرست کرد :

احزاب سیاسی ، گروههای ذی نفوذی ،‌ دیوان سالاری حکومتی ،‌ قوه مجریه ،‌قوه مقننه ، قوه قضائیه ،‌ ارتش ،‌ دانشجویان ، انجمنهای اولیه ، مانند جماعتهای خویشاوندی یا گروهای قومی و قبیله ای ،‌جریانهای سیاسی ، رهبران فکری ، تلقی ها ،‌ارزش ها وعقاید توده مردم و رسانه های ارتباطی . بنابراین در بعد سیاسی امنیت ملی می توان به ابعاد فرعی مانند ساختار ، ضعف و قوت ، کارآمدی ،‌ میزان مشروعیت ،‌امنیت دولت ،‌ احزاب ،‌ مواردی که به مشروعیت نظام های سیاسی باز می گردد ،‌ مسئله قومیتها و اقلیتها در جوامع ، میزان نهادمندی جامعه مدنی در کشورها و شیوه مشارکت سیاسی اشاره کرد.( علی ربیعی ،‌ 1383 : 138 )

کارکرد رسانه ها در مدیریت بحران های سیاسی

نیل پستمن معتقد است : در حقیقت ،‌این وسایل ارتباط جمعی هستند که در بعد گسترده ، از یک سو نقش روز افزون خود را به آنچه بدان وقوف می یابیم ،‌ با آن آشنا می شویم ،‌ رویاروی آن قرار می گیریم ،‌ هر آنچه را که تجربه می کنیم و آنچه را که بعنوان تجربه می اندوزیم ،‌ آنچه را که بعنوان دانش می آموزیم و آن گونه که دانسته های خود را می سازیم و شکل می دهیم ،‌ بعهده گرفته اند و از سوی دیگر به آن گونه ای رو به کنایه به ما تحمیل می کنند که به چه بیندیشیم ،‌ چگونه بیندیشیم ،‌وچه ،‌چگونه و چرا احساس می کنیم.

(نیل پستمن ، 1375 :15 ) 

ژان کازنو درباره همین طرز اندیشه می نویسد : این اندیشه در نظر مردم ،‌ چه عادی و چه تحصیل کرده ، رواج یافت که وسایل ارتباط جمعی قدرتی فوق تصور دارند و می توانند افکار فلسفی و سیاسی را منقلب نموده شکل تازه ای بدان بخشند و به اختیار تمامی رفتارها را هدایت نمایند.                                 (سارو خانی ، 1381 : 98 )

لاسول در مقاله معروف خود ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه ( 1948 ) را این گونه تصریح می کند که کارکردهای ارتباطات اجتماعی به سه دسته ذیل تقسیم می شوند؛

الف – نظارت : جمع آوری اطلاعاتی که جامعه درباره احتیاجات ، مخابرات ،‌ و فرصت ها بایستی بداند تا بدین وسیله خود به مسایل اش پاسخ گوید.

ب – همبستگی : به کار بستن پاسخ جامعه در مورد اطلاعات مربوط به سیاست گذاری ، خودسازماندهی ،‌ توزیع قدرت و مسئولیت ها و متحول ساختن الگوها به نحوی که مورد نیاز است .

پ – جامعه پذیری : به نظر لاسول با گـذر از دانش و ارزش های جامعه ،‌ به اندیشه اعضای درونـگر و بـی اطلاع می توان معنی بخشید بنابراین در جامعه ، کودکان بزرگ می شوند تا در آینده شهروندان مسئول و مفید باشند و بزرگسالان نیز اطراف یک شبکه از علوم و عقاید با یکدیگر هم پیمان خواهند شد .

 ( ویلبر شرام ،‌ 1381 : 88 )

مدل اولیه در ارتباطات ،‌ مدل لاسول ( 1948 ) است ، به نظر وی ارتباط واجد 5 عامل است :

 

1-    Whoچه کسی می فرستد؟

2-    How ( حامل ) با چه وسیله ای می فرستد؟

3-    What ( پیام ) چه می فرستد؟

4-    Whomگیرنده برای چه کسی می فرستد؟

5-    Impressionتأثیر پیام کدام است؟( سورین و تانکارد ،‌ 1381 ،‌68 )

در واقع بحران در این 5 عنصر ارتباطی شکل گرفته و در مرحله پنجم بالفعل می شود یعنی تأثیری که وسایل ارتباطی و محتوای دستکاری شده اطلاعاتی بر روی گیرنده ها می گذارد ،‌ و از باز خورد پیام ها می توان متوجه بروز بحران شد.

کارکرد رسانه ها در مدیریت بحران های سیاسی در ایران را به دو مقطع کوتاه مدت ))زمان انتخابات(( و طولانی مدت ))افزایش آگاهی سیاسی((  می توان  تقسیم نمود:

الف: زمان انتخابات (مقطع کوتاه مدت)

رسانه ها با ایجاد امکان تبادل  اطلاعات میان  مردم  و  حکومت ، کارکرد  اصول دموکراسی  در جامعه  را  تضمین می کنند. از طریق رسانه هاست که مردم از کارهای دولت آگاه می شوند و دولت از علاقه شهروندان آگاه می گردد این جریان دوسویه اطلاعات و همچنین آزادی رسانه ها برای ایفای نقش نظارتی مردم در هیچ زمانی به اندازه دوران مبارزات انتخاباتی اهمیت ندارد . در این دوره ، رسانه ها برای پوشش رویدادهای سیاسی بسیار فعال هستند رسانه های نوشتاری ، ستون هایی را برای گزارش خبر ، تحلیل ها ، سرمقاله ها و نظر دیگران اختصاص میدهند رادیو و تلویزیون هم به بخش برنامه های خبری ، تحلیلی ، بحث های انتخاباتی و برنامه های تبلیغاتی احزاب و نامزدها می پردازد احزاب و نامزدها تلاش می کنند به عنوان یکی از راههای اساسی دسترسی یافتن به رأی دهندگان ، توجه رسانه ها را به خود جلب کنند در طول این دوره مردم نیز وقت بیشتری صرف تماشا کردن، گوش دادن و خواندن می کنند .( مجتبی شاکر ، 1384 : 24 و 25 ) 

مارتین هاروپ نیز به چهار حالت اشاره می کند که در آنها نقش رسانه ها در مبارزات انتخاباتی پررنگ تر می شود.

1- حالت اول ، وقتی که بین احزاب سیاسی و مردم پیوندی ضعیف وجود دارد . در این حالت رسانه ها به نوعی نقش حزب را بازی می کنند یا به اصطلاح حزبی عمل می کنند .

2- حالت دوم ، در شرایطی است که موضوع های جدیدی در طول مبارزات انتخاباتی مطرح می شود و در فرصت موجود ، رسانه ها به آنها می پردازند .

3- حالت سوم ، وقتی است که اعتبار رسانه ها بعنوان منبع پیام ، بالا باشد .

4- حالت چهارم ، به نظام ارتباطی جامعه مربوط می شود . به این مفهوم که وقت بحث سیاسی بصورت فردی و گروهی در جامعه کمتر صورت گیرد ، رسانه ها تاثیر بیشتر و و نقش بزرگ تری دارند.

بدین ترتیب ، می توان گفت نقش رسانه ها در مبارزات انتخاباتی در طول سالهای اخیر دستخوش تغییرات اساسی شده و هم زمان با افول نقش احزاب سیاسی ، نقش رسانه ها افزایش یافته است . به همین صورت و بر پایه نظریه ((تعدی رسانه ها و سیاست )) امروزه نامزدهای سیاسی اگر به رسانه ها دسترسی داشته باشند می توان بدون حمایت احزاب نیز در انتخابات پیروز شوند( مجتبی شاکر ، 1384) 

ب ) افزایش آگاهی سیاسی جامعه [مقطع بلند مدت]

دلایل تأثیرگذاری بیشتر رادیو و تلویزیون در ارائه پیام به مخاطبان و افزایش آگاهی های سیاسی جامعه عبارتند از :

1-    گستردگی مسائل سیاسی و اجتماعی نسبت به پدیده های دیگر ؛

2-  عمومیت : این گونه آگاهیها برای همه افراد جامعه در همه سطوح لازم است . البته میزان آن نسبت به وضعیت افراد مختلف تفاوت دارد ؛

3-    حساسیت : این اطلاعات برای حیات سیاسی و اجتماعی جامعه لازم هستند .

علی رغم نقش گسترده رادیو و تلویزیون در گسترش ارتباطات و آگاهی های سیاسی ، نقش این دو رسانه در اقشاری که از سطح تحصیلات و معلومات کمتری برخوردارند بیشتر است و در اقشار با معلومات و سطح تحصیلات بیشتر تأثیرگذاری سایر رسانه ها گسترده تر است . در کشور ما نیز که شاهد روزافزون سطح تحصیلات و معلومات اقشار جامعه هستیم ، طبیعتا نقش رسانه هایی چون رادیو و تلویزیون رو به کاستی خواهد گذارد .

امروزه با گسترش وسایل ارتباطی جدید مانند اینترنت ،‌ به تدریج بخش قابل ملاحظه ای از آگاهی سیاسی مردم از این طریق بدست می آید . هر چند رواج این چنین وسایلی در کشور ما هنوز خیلی گسترده نیست ، اما شاهد گسترش تدریجی استفاده از آن توسط کاربران هستیم . بدیهی است که این روند در کشور ما روز به روز گسترش می یابد. در این میان دست اندرکاران و متولیان مربوط به ساماندهی آگاهی ها و اطلاعات سیاسی جامعه می باید در قبال استفاده از این رسانه جدید و ارائه اطلاعات صحیح و کافی از این طریق به مخاطبان خود اقدام کنند.(‌ سعید کریمی ، 1382 : 135 )

به دلیل شرایط سیاسی حاکم بر جوامع علل آسیب پذیری و آسیب زایی رسانه ها را می توان به گونه زیر برشمرد :

1-  شناسه اکولوژیکی : این شناسه تأکید بر وسعت و قابلیت تأثیر گذاری رسانه ها در تحولات اجتماعی ـ سیاسی جامعه دارد. رسانه جدید چیزی به چیزهای موجود نمی افزاید ،‌ بلکه همه چیز را دگرگون می کند .

2-  شناسه جهان ـ هویتی و همه جایی : بسیاری از رسانه ها به سرعت هویت ،‌ مقبولیت و مشروعیتی جهانی یافته اند. به علل سیاسی و نیز به علت فناوری های گوناگون رایانه ای ( از قبیل اینترنت ) ،‌ رسانه ها امکان حضور در همه جا را کسب کرده و از این رهگذر نیز مصونیتی جهانی یافته اند.

3-  شناسه منزلت و تأثیر فرا ـ رسانه ای : در جوامع کنونی رسانه ها نه تنها به مثابه جایگزینی برای احزاب ،‌ بلکه به عنوان حامل رسالت سازندگان و تثبیت کنندگان جامعه مدنی نیز نقش ایفا می کنند.

4-  شناسه جناحی : جناحی بودن از شناسه های بارز رسانه ها است . اساسا انگیزه و انگیخته رویش و پیدایش قارچ گونه بسیاری از نشریات ،‌صرفا تمایلات جناحی بوده است و لاغیر .

5-  شناسه فرد ( شخصیت ) مداری : رسانه ها عمدتا پیرامون شخصیت نخبه (الیت )های خاصی شکل گرفته است . رسانه معمولا به مثابه یک ارگان شخصی ،‌ وظیفه ترویج گفتمان سیاسی آنان را برعهده دارد.

6-  شناسه اپوزیسیون مشربی : بسیاری از مطبوعات مشروعیت و مقبولیت خود را از رهگذر نوعی مشرب و سمت و سیاق مخالف گرایانه ( اپوزیسیونیستی ) کسب می کنند.

7-  شناسه شخصیت پردازی و مقام پروری : فرهنگ سیاسی بعضی کشورها کماکان به شدت شخصیت مدار است . بیش از آن که دغدغه پردازش ابعاد اندیشه و مشرب نظری داشته باشند دل مشغول برجسته کردن افراد خاص ،‌ قراردادن آن ها در هاله ای از تقدس ،‌ تعریف کردن از آنها بعنوان نماد و نمود تمامی ارزش ها و خوبی ها و .... هستند. بدیهی است که در چنین حالتی ،‌هر تعرض لطیف ،‌ قانونی یا نقد گونه ای به ساحت چنین افرادی ،‌ چالشی بس عظیم و گسترده به دنبال دارد .

8-  شناسه تلاقی سیاست بازی و سیاست سازی : در پس اکثر رسانه های مؤثر ،‌ نه صرفا عناصر ژورنالیست حرفه ای ، بلکه سیاستمداران حرفه ای نهفته اند. لذا ،‌ از یک منظر ،‌ رسانه ها محل تلاقی سیاست بازی و سیاست سازی شده اند.

9-  شناسه دیجیتالی : اکثر رسانه ها اهل افراط و تفریط و بزرگ نمایی و کوچک نمایی حوادث اند . کم تر مشرب متعادلی در میان آنها می توان یافت و کم تر مطبوعه ای وجود دارد که به حوادث به نحوی بایسته و شایسته پرداخته باشد.(‌  تاجیک ، 1383 )

شرایط بحرانی می تواند به شکل های مختلفی بروز کند و از تغییر تحولات گوناگونی ناشی می شود. منشأ بحران می تواند حمله ناگهانی ،‌ شروع جنگ ،‌ کودتا ،‌ سقوط یک دولت ،‌ احتمال بروز ناآرامی و شورش ،‌ تظاهرات خشونت آمیز خیابانی ،‌ خیزش های اجتماعی ،‌ ترور چهره های سرشناس سیاسی ،‌ ناکامی اقتصادی در سطح وسیع ،‌ ساقط کردن یک هواپیما ،‌ غرق کردن یا توقیف یک کشتی ،‌ بروز اشتباه در تاسیسات انرژی هسته ای و یا فجایع طبیعی و زیست محیطی چون نشت مقادیر نفت خام در دریا باشد. بنابراین می توان گفت ادبیات مدیریت بحران بسیار گسترده است و از مواردی چون جنگ و جنگ گریزی تا مدیریت فجایع طبیعی و بشری را در بر می گیرد. هدف اصلی مدیریت بحران دستیابی به راه حلی رضایت بخش برای بر طرف کردن شرایط غیرعادی به طریقی است که منافع و ارزشهای اساسی حفظ و تامین شوند.

این هدف در برگیرنده سیاست جاری است و از طریق فرآیندهای فشار و سازش پیگیری می شود تا در نهایت به گرفتن بیش ترین امتیازهای ممکن از دشمن بیانجامد و موقعیت و جایگاه خودی تا حد امکان بدون هر تزلزلی حفظ شود . اطلاعات قبل از بروز بحران ها و حین آنها کارکردهایی دارند که به طور خلاصه می توان موارد زیر را نام برد:

1-  تدبیر و تحدید بحران ها تنها از طریق شناخت نظم ویژه ،‌ منطق و قانونمندی خاص هر بحران میسر است . از آنجا که هر بحران دارای ویژگی های خاص خود می باشد داشتن اطلاعات ، تجزیه و تحلیل از تجربیات بحران های به وجود آمده در گذشته از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

2-نقش اطلاعات پیش از بروز هر بحران هشدار دادن برای جلوگیری از بروز وضع غیر مترقبه است . (اطلاعات هشدار دهنده )

3- نقش اطلاعات پس از وقوع بحران ( اطلاعات جاری ) آگهی دادن به مدیران بحران و نهادهای مسئول اجرای سیاستها و تصمیم های مربوط به بحران زدایی ، از تمام رویدادها و شرایط به وجود آمده است . اطلاعات جاری در برنامه ریزی اجرای واکنش ها در برابر بحران مؤثر است . در این شرایط تصمیم گیران میتوانند به منظور آگاهی از پیش زمینه های لازم و هدف های جاری و شیوه عمل دشمن ،‌از اطلاعات بهره گیرند.

4- واکنشها و بازتاب های داخلی و خارجی ،‌ موضع گیری ها و عملکرد دستگاه سیاسی کشور و مطالعه نقش و تأثیر رسانه ها و افکار عمومی بر تصمیم گیری های مربوط به مدیریت بحران مواردی هستند که در حوزه کارکرد اطلاعات در تدبیر بحران می بایست مد نظر قرارگیرند.

5- تولید به هنگام تجزیه و تحلیل منطقی و بهره گیری موثر سیاست گزاران از آن در کنترل موفقیت آمیز شرایط بحرانی ، نقشی اساسی ایفا می کند.

6- بحران ها موقعیت هایی هستند که مستلزم پاسخ دهی ساعت به ساعت در برابر مردم و مقامات می باشند.

7- چون بحران ها اغلب غیر منتظره هستند ،‌ اطلاعات کافی درباره موضوع یافت نمی شود . چرا که در اغلب موارد ،‌اطلاعات مناسب و حاضر و آماده ،‌ در مجموعه ای مرتب و طبقه بندی شده و مطابق با ویژگی های وضعیت بحرانی در دسترس نیست . کمبود اطلاعات مناسب به اضطراب موجود دامن می زند و در نتیجه تنش های پنهانی و یا جدید در تیم مدیریت بحران بروز پیدا می کند.

8- محور تولید کننده – مصرف کننده که در آن سیاست گذاران به عنوان مصرف کننده اطلاعات ،‌ تحلیل های تولید کنندگان را برای تصمیم سازی های خود مورد استفاده قرار می دهند در زمان بحران اهمیت بالایی پیدا می کند.

9-در دل هر بحران فرصت هایی نهفته است که تیم مدیریت بحران در شرایط اضطراب آلود بحران ممکن است مورد توجه قرار ندهند . وجود ابزار مناسب ارتباطی که تعامل کارشناسان را با تیم مدیریت بحران برقرار کند به نحوی که تحلیل های درست و دقیق در اختیار این تیم قرار گیرد می تواند به بهره گیری از فرصت های درون یک بحران کمک کند.( آی . تی . اس  )

روش ها و تکنیک های حل تعارضات در مدیریت بحران

1-    تکنیک انضباطی : در این تکنیک ،‌قدرت انضباطی بدون سرکوب متقاعده کننده است و کنش های سرکوب گر خود را روی احساسات و روی حوزه رفتاری اعمال می کند . و ،‌ بدین ترتیب ،‌قدرت انضباطی می تواند خود را در پیکر جامعه مثل یک داده قابل قبول باز تولید کند.

2-  تکنیک روانی : استفاده طراحی شده از تبلیغات و ابزارهای مربوط به آن برای نفوذ و به خدمت در آوردن گروه های دشمن ،‌ دوست یا بی طرف است . در این تکنیک ،‌از شیوه های اعتمادسازی ،‌ فریب ،‌ تفرق ،‌منفعل سازی ،‌روشنگری یا افشاگری ،‌ارعاب و ..... نیز استفاده می شود.

3-  تکنیک چانه زنی : این تکنیک با استفاده از فنونی همچون ترغیب ، تطمیع ، تشویق ، تهدید یا ترکیبی از همه این ها است که با عزم و اراده بیش تر به اقناع مقابل می پردازد .

4-  تکنیک پیشگیرانه : در این شیوه سعی می شود ، به منظور جلوگیری از وقوع حوادث تکراری بحران زا و پیدایش زمینه های مربوط راهبردهای موثر و کارآمدی طراحی و انجام شوند . در طراحی این راهبردها ، تکنیک هایی از قبیل ایجاد مجاری تخلیه اعتراض ، تامین خواسته ، افزایش قدرت انتظامی در ریزبدنه های جامعه وبسط قواعد بازی سیاسی ، طرف توجه قرار دارند .

5-    تکنیک استقرار دولت بحران : مفهوم دولت بحران در برگیرنده :

    الف ـ تمرکز کار ویژه های قدرت به همراه ساده سازی فرایند حکومت در چارچوب دولت مسئولی که صلاحیت قانونگذاری و محاکم را دست نخورده باقی می گذارد .

ب ـ مفهوم دیکتاتوری موقتی که باتعلیق سیستم دمکراتیک و حاکمیت قانون مترصد قدرت بخشیدن به قوه مجریه جهت تصویب قوانینی با مبنای اقتدار خود آن است .

6-  تکنیک جریان سازی : از جمله اقدامات پنهانی ، جریان سازی است ، که از جنبه های عملی و نظری در ساختارها ، کارکردها ، فرهنگ و خصلت های سیاسی ، اجتماعی و نیز در امر تعمیم سازی اعمال نفوذ می کند  همین طور در این تکنیک اعمال نفوذ از طریق راه اندازی جریان های موازی و نیز مجازی صورت می پذیرد .

7-  تکنیک افزایش اعتبار : از جمله تکنیک هایی است که با نمایش قدرت ، بهرهگیری از عملیات روانی ، قراردادن عوامل بحران ساز در مقابلمردم ، و... در صدد است تا حریف احساس کند که هزینه های زیادی برای ایجاد و استمرار بحران پرداخت می کند .(‌  تاجیک ، 1383 ) 

نتیجه :

الف – در لحظات دشواری که بحران برای کل جامعه و برای رسانه ها ، به طور خاص ، پدید می آید ، نیاز به یک آئین نامه احساس می شود ؛ گر چه تاکنون ،‌ هیچ آئین نامه قانونی برای هدایت امر اطلاع رسانی عمومی در زمان بحران ها وجود نداشته است . اما این هدفی مشروع است که شناخت آن نیاز به مطالعه و تحقیق فراوان دارد.

ب – تشکیل یک سامانه مدیریت بحران در سازمان که توانائی های زیر را داشته باشد:

- تشکیل بانک های اطلاعاتی در زمینه بحران های محتمل درحوزه عملکرد سازمان و زمینه های تشکیل بحران ها

- تعیین روش مدیریت هر بحران ،‌ همچنین توانمندی های اصلی مورد نیاز افراد تیم و نحوه ارتباطات اعضای تیم با یکدیگر .

- مدیریت زمان در ارجاع امور به کارشناسان مربوطه و پیگیری وظایف محوله .

- آموزش نیروهای متخصص در رسانه جهت اقدامات مقتضی در هنگام بحران.

ج ـ گزارش بی تکلف ،‌ محتاطانه و مدبرانه در تمامی بحران ها و در همه جهات باعث آگاهی بخشی و هدایت افکار عمومی می شود. ارزشمندترین گزارش ، گزارشی است که توجه عمده ،‌ بر حفظ صلح ،‌ محافظت از بقاء و حیات و به تبع آن علائق ضروری انسانی باشد.

منابع :

1- پستمن ، نیل . زندگی در عیش مردن در خوشی ، ترجمه دکتر صادق طباطبایی ،‌ تهران : انتشارات اطلاعات ، 1378 

2- تاجیک ، محمدرضا . گفتگوی مدیریت بحران رسانه ، سایت باشگاه اندیشه 

 WWW.bashgah.Net     3- سورین، ورنو. تائی نکار، جیفر. نظریه های ارتباطات،ترجمه دکتر علیرضا دهقان ،‌انتشارات دانشگاه تهران، 1381 

4- ساروخانی ، باقر . جامعه شناسی ارتباطات ، تهران : انتشارات اطلاعات ، 1381  

5- شاکری،‌مجتبی.رسانه های جمعی و انتخابات ریاست جمهوری،قم:مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما،‌ 1384 6- شرام ، ویلبر. زندگی واندیشه پیشتازان علم ارتباطات ، ترجمه غلامرضا آذری و زهرا آذری ، تهران : انتشارات رسا ، 1381

7- قاسمیان ،‌عابدیان . بحران اطلاعات ، رشت : نشر نستوده ،‌ 1382

8-کریمی ، ‌سعید . رسانه ها و راه های تقویت مشارکت مردم در صحنه های سیاسی و اجتماعی ،‌ قم : مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما ،‌ 1382

9- واحد پژوهشی آی . تی . اس  WWW.Its.co.ir

/ 1 نظر / 54 بازدید
میلاد

سلام وبلاگ خوبی داری اگه دوست داری منو با نام سایت تفریحی و سرگرمی لینک کن و بعد از آدرس http://www.funi98.com/link وبلاگتو وارد کن تا خودکار لینک بشی بای