ایران بازگو
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ ایران بازگو
آرشیو وبلاگ
      ایران بازگو (بازگو کننده گلچینی ازاخبار ومقالات سیاسی ،فرهنگی روز ایران و جهان)
تاریخچه جغرافیای سیاسی نویسنده: ایران بازگو - ۱۳۸٩/٥/٤

جغرافیای سیاسی و در بطن آن ژئوپلیتیک یکی از  مهمترین و کاربردی­ترین شاخه­های جغرافیای انسانی است در نخستین برخورد با مباحث جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی(ژئوپلیتیک) توجه به این اصل شایان اهمیت است که این مباحث از روابط جغرافیا و سیاست سخن می­گوید. جغرافیای سیاسی، جغرافیای برگرفته از سیاست است به عبارتی دیگر جغرافیای سیاسی نقش تصمیم­گیری­های سیاسی بر جغرافیا را مورد مطالعه قرار می­دهد اما بررسی نقش جغرافیا در تصمیم­گیری­های سیاسی موضوع مورد مطالعة ژئوپلیتیک محسوب می­شود. بنابراین، براساس این تعریف کلی از دو مفهوم بالا که مورد قبول اکثر جغرافیدانان سیاسی در ایران و جهان نیز می­باشد مقیاس مطالعات علمی جغرافیای سیاسی و ژئوپولیتیک از کوچکترین واحد سیاسی فضا (روستا، شهر) تا بزرگترین واحدهای سیاسی فضا از جمله کشورها، سازمان­های سیاسی بین­المللی و قاره­ها را در برمی­گیرد.

واضع جغرافیای سیاسی فردریک راتزل آلمانی و مهد گسترش این شاخة علمی نیز همان کشور بوده است آنجا که راتزل به ارایة نظریة معروف خود تحت عنوان دولت ارگانیسم می­پردازد و سیاست را با موقعیت و فضای جغرافیایی پیوند می­دهد که بعدها اساس تفکرات هاوس هوفر آلمانی جغرافیدان سیاسی و ژئوپلیتیسین­ برجسته آلمانی و رودلف کی الن سوئدی و بسیاری از اندیشمندان سیاسی و جغرافیدانان را تشکیل داد.

در مجموع دانش جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک از بدو تولد تاکنون در قالب چند مرحله قابل تأمل و بررسی است…

 

 

۱- جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در دوره تولد

تولد ژئوپلیتیک با ظهور جغرافیا پیوند دقیق و نزدیک دارد. جغرافیا در مفهوم عام خود رشته­ای است قدیمی از دانش با پیشینه­ای 2500 ساله، زیرا به طور سنتی زمان آن به هرودوت می­رسد. این علم همواره به مزاج و مذاق شاهان، فرماندهان نظامی، کاشفان یا تجار که همواره تشنة کشف افق­ها و سرزمین­های جدید بودند خوش می­آمده است. اما این نیز راست است که هیچگاه آن را به ملت­ها آموزش نمی­داده­اند، زیرا تصور آن بوده است که جغرافیا بیشتر از آن بار راهبردی دارد که همگان در آن شرکت داده شوند. این وضع در اوایل قرن نوزدهم تغییر کرد. در فردای کنگرة وین در سال 1825 پروس سرزمین­های واقع در غرب خاک خود را که توسط شاهزاده­نشین­های متعدد آلمانی از قلب تاریخی خود جدا شده بودند دوباره بدست آورد. برای یکپارچه کردن این سرزمین­ها و تضمین پیوستگی ارضی، سیاست ایجاد یک آلمان که تا آن هنگام قطعه­قطعه شده بود، ضرورت می­یافت. افزون بر آن، باید مردم و رهبران آن سرزمین­ها به ضرورت این امر متقاعد می­شدند. جغرافیا می­توانست ابزار رسیدن به این هدف باشد (لورو و توال، 1381: 2).

از این دیدگاه، سال 1820 را باید یک نقطة عطف به حساب آورد، زیرا در همین سال است که پروس تصمیم به گنجاندن جغرافیا در برنامة درسی و تعمیم آن در نظام آموزشی خود گرفت. بدیهی است که آموزش جغرافیا در این دوره عمدتاً و قبل از هر جنبة دیگر به مسائل طبیعی مربوط می­شد و مسائلی همچون اقلیم، زمین­شناسی و ناهمواری­ها به منظور شکل گرفتن عینی یک آلمان واحد در اذهان مطرح­ می­شدند. تکیه بر مسئلة زبان که در نگاه اول می­توانست مستمسک بالقوة خوبی برای توجیه این وحدت جلوه کند مورد توجه قرار نگرفت؛ زیرا در آن زمان باید به واقعیت وجودی اتریش، در مقام دولتی بزرگ و آلمانی­زبان، که رقیب پروس بیسمارکی بود، توجه می­شد. فقط در فردای پیروزی پروس در سال 1866 در سادووا بر اتریشِ فرانسوا ژوزف است که جغرافیدانان پروس راهبرد وحدت سرزمین­های آلمانی را با تکیه بر عامل زبان به میان می­کشند و به آن استناد می­کنند. در چنین حال و هوایی است که جغرافیای «مردمی» در برابر جغرافیای سلطنتی زاده می­شود و در آن فضای هویت جویی آلمان، فردریک راتزل[4] قوانین جغرافیای سیاسی را تدوین می­کند. او استدلال خود را مبنی مبنای عناصر خارجی پایدار و ثابت جغرافیای سیاسی، یعنی جغرافیای طبیعی بنیان می­گذارد. اندیشة او در اطراف آیندة آلمان، هویت و نیز نقش و جایگاهی که این کشور باید در جهان از آن برخوردار باشد، دور می­زند (لورو و توال، 1381: 3- 2). اما با این حال، خواستگاه دانشی که بعد­ها به آن عنوان «ژئوپلیتیک» داده شد در مراکز استعماری امپراتوری­های رقیب در آخر قرن نوزده میلادی متولد شده است. در آنها دانشگاه­ها، اجتماعات جغرافیایی و مراکز آموزشی قدرت­های بزرگ ایجاد شد. از سال 1870 به بعد قدرت­های بزرگ اروپا با یک برنامه بی­سابقه به توسعه طلبی امپریالیستی و توسعه طلبی قلمروی در آن مناطق مبادرت کردند ( O tuathail, 1996: 21 ). بنابراین ژئوپلیتیک بعنوان شکلی از دانایی و قدرت در دورة امپریالیستی بین سالهای 1945ـ1870 زمانی متولّد می­شود که امپراتوریهای رقیب در طول جنگ­های متعددی که با یکدیگر داشتند خطوط قدرت را مرتب کرده و آن را تغییر داده و در آن تجدید نظر کردند. خطوط قدرت مورد نظر، تشکیل دهندة مرزهای نقشة سیاسی جهان بودند در این دوره از رقابت­های امپریالیستی که موفقیت­های تکنولوژیکی بزرگ، انقلاب جهانی و دگرگونی­های فرهنگی صورت گرفت، ژئوپلیتیک امپریالیستی نیز شکل گرفت (احمدی­پور، بدیعی، 1381: 2).

شاید مشهورترین جغرافیدان عصر امپریالیستی، مکیندر بود. مقاله معروف او «محور جغرافیایی تاریخ» روابط و پیوستگی­های بین علایق ملی و جغرافیا و زمین را شامل می­شد. این مقاله اولین تفسیر ژئوپلیتیکی انجمن سلطنتی جغرافیای انگلیس در لندن در سال ١٩٠۴ بود. برای همین از جهت محتوا خیلی مهم است. مکیندر این مقاله را موقعی می­نویسد که گروه­های مختلف قدرت­های امپریالیستی ظهور کرده بودند (Rennie Short, 1994: 18). اما شاید مهمترین دانش آموخته جغرافیای سیاسی بعد از راتزل، رودلف کی اِلن، دانشمند سوئدی علوم سیاسی استاد دانشگاه گاتبرگ بود، کی اِلن بسیار تحت تأثیر اندیشه های سیاسی – جغرافیایی راتزل در مطالعه سیاست­های جهانی و ماهیت دولت قرار گرفته بود. کیی اِلن ایده­های راتزل را درباره حکومت به عنوان یک پدیده موجود زنده (ارگانیسم) بسط داد (Dikshit,  1995: 11  ).

در سال های اولیه قرن بیستم کی الن و دیگر اندیشمندان امپریالیست، ژئوپلیتیک را به عنوان بخشی از دانش امپریالیستی غربی فهمیدند که از ارتباط با زمین فیزیکی ( جغرافیا ) و سیاست بحث می کرد. بعد با هدف سیاست خارجی آلمان نازی یعنی لبنسرام[5] ( تعقیب فضای حیاتی آلمان ) همراه شد. و برای همین از نظر اکثر نویسندگان و تحلیل گران بعد از جنگ جهانی دوم محو شد و در طی سال­های بعد از جنگ سرد، ژئوپلیتیک برای توصیف کشمکش و درگیری جهانی بین شوروی و ایالات متحده آمریکا بر سر کنترل کشورها و منابع استراتژیک جهان استفاده شد ( O thathail, Dalby & Routledge; 1998: 1 ). در خلال دهة 1920، کانون مطالعات ژئوپلیتیک در آلمان متمرکز شد و در آنجا بود که این رشتة علمی زمانی که به عنوان یک مکتب جدید توسط کارل فون هاوس هوفر(1946ـ 1869) شکل گرفت، تصویر بسیار مخدوش خود را کسب نمود. «پارکر» در این رابطه چنین توضیح میدهد: «پس از شکست آلمان در جنگ جهانی اوّل، گروهی از جغرافیدانان آلمانی، ایده های راتزل را پذیرفته و تا آنجا پیش رفتند که از این ایده ها، بعنوان مبنای یک طرح روشمند، نه تنها برای بهبود آلمان، بلکه برای بازگشت آلمان به جایگاه یک قدرت بزرگ، استفاده کردند. استدلال بنیادین آنها این بود که گر چه جغرافیای سیاسی به شرایط فضایی کشور می پردازد امّا ژئوپلیتیک به نیازهای فضایی می پردازد. تمام استراتژی حزب نازی برای سلطة آلمان بر اروپا، تحت تأثیر نظریه­هایی بود که این محققان ژئوپلیتیک فرمول­بندی کرده بودند» (مویر، 1379: 367ـ366).

ژئوپلیتیک به دلیل شکل­گیری آن بدست کارشناسان خود در اروپا، موجود خام دوران خود بود و در مادی­گرایی جغرافیایی کهنة قرون گذشته، ریشه داشت. ضعف چنین روشهایی را جغرافیدانان کمونیست آلمانی، کارل ویتفوگل در سال 1929 تشخیص داد و اوتواتیل توضیح داده است که ویتفوگل چگونه پی برد که ژئوپلیتیک «فرض می­گیرد که عوامل جغرافیایی بسته به خصوصیاتشان (آب و هوا، خاک، موقعیّت، ناهمواری زمین و حتّی نژاد) حیات سیاسی را مستقیماً تحت تأثیر قرار می دهند.» و حال آنکه در واقع، چنین عوامل جغرافیایی بطور مستقیم تأثیر نگذاشته، بلکه از طریق انسان نقش میانجی را به عهده دارند (مویر، 1379: 367ـ366).

۲- جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در دوره افول

ارتباط علم ژئوپلیتیک با نظامی­گری باعث شد که خصوصاً به علت پیامدهای جنگ جهانی دوم به اصطلاح ژئوپلیتیک برای یک تا دو دهه حتی در مطالعات سیاسی در روابط بین الملل مورد استفاده قرار نگیرد. نتیجة چنین وضعیتی بعد از جنگ جهانی دوم جدایی جغرافیای سیاسی از میراث مشخص بنیانگذارانی چون راتزل، مکیندر و باومن بود (Taylor, 1990: 45). نازی­ها سیاست­های توسعه طلبانه و خشن خود را از طریق تئوری­های تحریف شده ژئوپلیتیکی توجیه می­کردند و همین امر برای مدت چند دهه بر دانش جغرافیای سیاسی سایه افکند (وود و  دیمکو، 1373: ۴). در سال 1964 پی­یِر ژرژ جغرافیدان فرانسوی در کتاب خود تحت عنوان «جغرافیای فعال» واژة ژئوپلیتیک را بدترین کاریکاتور جغرافیای کاربردی در نیمه اول قرن بیستم خواند و تحلیل ژئوپلیتیکی را مردود دانست (میر­حیدر، 1383: 15).

وقتی کریستف در سال ١٩۶٠ کتاب خود را در مورد تاریخچه ژئوپلیتیک نگاشت، اعتقاد داشت که این دانش باید به عنوان یک ارزش در مقابل جریانات سیاسی باقی بماند، اما پاسخ به دیدگاه­های او بسیار تند بود. الکساندر در سال ١٩۶١ در پاسخ وی ابراز نمود که جغرافیای سیاسی می­تواند به عنوان یک ارزش همین وظیفه را به عهده گیرد و ژئوپلیتیک بجز ارزش تاریخچه­ای نباید مورد استفاده باشد. در واقع پس از جنگ، جغرافیای سیاسی بجای ژئوپلیتیک در کانون توجهات جامعه علمی علاقه­مند به این رشته از دانش جغرافیا، قرار گرفت (کریمی­پور، 1371: 18). اما زوال و شکوفایی ژئوپلیتیک از جنگ جهانی دوم قابل ملاحظه و چشمگیر است. برای اکثر مواقع تقریباً ژئوپلیتیک به عنوان یک مبحث دانشگاهی و علمی کنار گذاشته شد نتیجه این زوال بریده شدن جغرافیای سیاسی از میراث ممتاز بنیانگذاران آن نظیر فردریک راتزل در آلمان، سر هالفورد مکیندر در بریتانیا و آیزایا باومن در ایالات متحده آمریکا بود. اینکه جغرافیدانان سیاسی تصمیم گرفته­اند که چنین کار غیر معمولی را انجام دهند تأثیر بسیار عمیق ژئوپلیتیک آلمان در دهه 1930 بر جغرافیای سیاسی بصورت جزئی و جغرافیا به صورت کلی، را نشان می دهد. ژئوپلیتیک در مقابل جغرافیای سیاسی که علمی قابل تحسین و احترام است به یک دانش منفور تبدیل شد (Taylor, 1989: 43 ).

۳- جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در دوره احیاء و شکوفایی

درحالیکه نامداران جغرافیای سیاسی همچون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در دنیای نیمة قرن بیستم بودند، و در حالیکه سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژة «ژئوپلیتیک» را دوباره به زبان روزمرة سیاسی نیمة دوم قرن بیستم می­آوردند، جهان اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهان اندیشی ژئوپلیتیک را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند. ژان گاتمن در این زمینه نقش ویژه­ای داشت. وی با طرح تئوری «آیکنوگرافی ـ سیرکولاسیون»، «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی، یا عامل «معنی» را در جهان اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «مادّه» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد. در این جا کافی است گفته شود که با طرح این اندیشه گاتمن در حقیقت جهان اندیشیِ سیاسی و ژئوپلیتیک را کاملاً دگرگون کرد و این مبحث دانشگاهی را به بستر تازه­ای انداخته است و به حقیقت، پدر جغرافیای سیاسی نو و ژئوپلیتیک نو شناخته می­شود (مجتهدزاده، 1376: 96). 

سائول بی کوهن نیز یک جغرافیدان سیاسی استثنائی در بین جغرافیدانان سیاسی در زنده نگه داشتن اندیشه جهانی، به این نتیجه رسیده بود که موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از بازگشت و تجدید حیات ژئوپلیتیک به اندازه او استقبال کرده­اند (Taylor, 1989: 43 ).

با این حال تحت تأثیر رقابت و کشمکش دو ابر قدرت شوروی و آمریکا، ژئوپلیتیک جنگ سرد با رویکرد باز دارندگی مطرح شد. علّت دیگری که باعث کم رنگ شدن دیدگاه ژئوپلیتیکی گردید استراتژی باز دارندگی هسته ای بود که از آغاز جنگ سرد شکل گرفته و توجهات را از دفاع سرزمینی به توازن هسته­ای جلب کرده بود. در دهة 1970 به منظور جلوگیری از کم رنگ تر شدن دیدگاه ژئوپلیتیکی و ضرورت باز اندیشی در این علم به دنبال ظهور دیدگاه جدیدی که بعنوان ژئوپلیتیک انتقادی شناخته شد، ژئوپلیتیک احیا گردید (احمدی­پور، بدیعی، 1381: 3). تا همین اواخر مرسوم بود که جغرافیدانان سیاسی، آشکارا میان جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار دولت نازی گذاشتند با جغرافیدانان سیاسی دانشگاهی جهان انگلیسی ـ آمریکایی فرق می­گذاشتند این موضوع تا حدود سال 1986 ادامه یافت در آن سال اولافلین و وان دروستن نوشتند: «بدین گونه اغلب جغرافیدانان سیاسی، آن چنان از زیاده­روی­های ژئوپلیتیک شرمنده شده­اند که از تحقیق دربارة منازعات بین­الملل پرهیز می­کنند. امّا در همین دوران بود که علایق نهفته در این شرمندگی شروع به ظهور نمود. برای مثال، اصطلاح ژئوپلیتیک که پس از جنگ جهانی دوّم با بدنامی رها شده بود در اواخر دهة 1970 و دهة 1980 احیا شد (مویر، 1379: 368). لاکوست نیز اعتقاد پیدا می­کند که می­شود ژئوپلیتیکی را که از لحاظ علمی، مستقل و بی­طرفانه است را نیز بوجود آورد. ژئوپلیتیکی جایگزین، که قادر باشد با دیدگاههای متعالی به امور جهانی نگریسته و به تحقیق عینی بپردازد که آلودة پیوند با کشور یا امپراتوری نباشد (مویر، 1379: 389).

بنابراین، پس از یک ربع قرن افول، ژئوپلیتیک تدریجا تجدید حیات خود را آغاز کرد. به نظر لسلی هِپِل «در دهة گذشته ژئوپلیتیک بتدریج مورد استفاده قرار گرفته و تحلیل ژئوپلیتیکی مسایل، جهانی و منطقه ای رایج شده است.» او فکر می­کرد که این کسب محبوبیت مجدد، دلایل مختلفی دارد؛ از جمله نیاز به اَشکال بهتری برای تحلیل و تفسیر جهان فوق العاده پیچیده و چند قطبی و نیز این حقیقت که سیاستمدارانی همچون کیسینجر و نیکسون، مایل بودند که بطور تفنّنی به ژئوپلیتیک بپردازند و با این کار، محبوبیت و رواج آن را تسریع کردند. هِپِل تصور میکرد که جغرافیدانان، نقش ارزشمندی را ایفا کرده­اند اما آنان می­بایست نسبت به برخی از پیشینیان خود از لحاظ تاریخی و سیاسی حساسیت بیشتری نشان دهند. سخنان پایانی او خبر از ظهور ژئوپلیتیک انتقادی میداد که می­گفت:

«نقد تاریخی و نقادانه ژئوپلیتیک، یک وظیفة بسیار مهم است. ژئوپلیتیک باید گذشتة خود را بپذیرد و طبیعت گفتمان خویش را بیازماید. تقریباً جای شگفتی است تاکنون نتوانسته توجه آنانی را که به نظریة اجتماعی در جغرافیای انسانی علاقمندند، بیشتر جلب کند. زیرا احتمالاً ژئوپلیتیک، نمونة برجستة مجموعه-ای از مفاهیم است که از تحلیل جغرافیایی نشأت می­گیرند؛ تحلیلی که جذب رویه­های اجتماعی و سیاسی شده است» (مویر، 1379: 385). هدف دانش انتقادی این است که به مردم نشان دهد که جامعة آنها چگونه عمل میکند و به مردم امکان میدهد که در تحولات و تغییرات جامعة خود بدانسان که خود می­خواهند عمل کنند تا دنیای آیندة خود را بهتر بسازند از این رو، عده­ای، دانش انتقادی را در علوم اجتماعی و جغرافیایی، بالقوه انقلابی می­دانند. بر خلاف مارکسیستها، پیشگامان دانش انتقادی، بیگانگی انسان در جامعه و یا نسبت به طبیعت، همچنین مسائل مربوط به کنترل اجتماعی را، محصول علم و تکنولوژی می­دانند. چنانکه، یورگن هابرماس به تأثیرات سیاست در علوم تأکید میکند و هربرت مارکوز، علم و تکنولوژی را به عنوان (نیروهایی در جهت کنترل اجتماعی) می­شناسد (شکویی، 1378: 124). ژئوپلیتیک انتقادی، رویکردی است که وجود توپوگرافی فضایی میان جهان اول و جهان سوم و شمال و جنوب و کشور را رد و تأکید آن بر ناپایدار بودن این گونه هویت­های صوری و توجه فزایند به هویت­های ژئوپلیتیکی است. ژئوپلیتیک انتقادی، چارچوبها و جریان­ها، و تحلیل ها و ابهامات را (برای مقایسه) کنار هم می­نهد. این رویکرد از چارچوب­های سازمان دهنده  به صورت صوری دوری می­گزیند… و موضوعی را که قرار است بشناسد توصیف می­کند (مویر، 1379: 368). ژئوپلیتیک انتقادی ریشه در نهضت فرا ساختاری دارد که در دهة 1960 در فرانسه اوج یافت و انشعابی از ژئوپلیتیک سنتی است که بجای تمرکز بر شناخت تأثیر عوامل جغرافیایی، به شکل دهی سیاست خارجی اهمیّت می­دهد (احمدی­پور، بدیعی، 1381: 4).

اوتواتیل سه بُعد را به رویکرد یا طرح ژئوپلیتیک انتقادی تخصیص می­دهد.

بعد اول به ساخت شکنی سنت­های تفکر ژئوپلیتیکی مربوط می­شود و به عبارت دیگر تجدید نظر و ارزیابی مجدد روش­هایی که از طریق آنها تاریخ این شاخة علمی ارائه شده است.

بعد دوم شامل تلاش برای وارد شدن به رویة عملی سیاستمداری است این بعد مستلزم تلاشهایی برای کشف این موضوع است که چگونه افراد درگیر در کشورداری، سیاست بین­الملل را فضایی کرده­اند.

بعد سوم برداشتهای رایج از عوامل جغرافیایی در سیاست جهانی را به چالش می­کشاند و معنای واقعی «مکان» و «سیاست» را زیر سؤال می­برد (احمدی­پور، بدیعی، 1381: 6).

بنابراین، ژئوپلیتیک با قرن بیستم متولد شد و با مسائل مهم و مطرح شده در این قرن عجین شد و هویت و شخصیّت خویش را در پرتلاتم ترین مقاطع آن کسب کرد با جنبش­های ملی همراه شد ولی نقش الهام بخش آن در برنامة توسعه طلبانة آدلف هیتلر و رقابت­های دو بلوک شوروی و ایالات متحدة آمریکا بر سر کسب قدرت، چهرة این علم را چنان مخدوش و مخرب و بی­اعتبار کرد که بعد از جنگ جهانی دوم از صحنة اندیشه­های بین­المللی رخت بربست و به اتهام اینکه عامل بدبختی­های قرن بوده است، به فراموشی سپرده شد. اما با این حال در بیست سال اخیر با عنوان ژئوپلیتیک انتقادی یا ژئوپلیتیک مقاومت به  سرعت بازگشت و به مثابة روشی برای شفاف کردن، و حتی پیش بینی هدف­ها، نیت­ها و راهبردهای بازیگران و کارگردانان مختلف سیاسی جهان در روابط بین­المللی هویدا گشت. در اواخر دهة 1970 به دنبال ظهور دیدگاه ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک احیا گردید.

۴- جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در دوران نوین (ژئوپلیتیک پست مدرن)

گذر از دوران سیاسی به دوران سیاسی دیگر، گذری است که تعاریف ویژه­ای را می­طلبد. از دیدگاه جغرافیای سیاسی، اگر دوران نقش آفرینی کشورها در نظام جهانی در چارچوب ملت و حکومت ملتی داشتن، توأم با شکل کلی ژئوپلیتیک جهانی که میان دو قطب ایدئولوژیک تقسیم می­شد، بارزه­های «دوران مدرن» شمرده شوند، جهان ژئوپلیتیک در سرآغاز قرن بیست و یکم، بی تردید، وارد دوران تازه­ای با ویژگی­های ژئوپلیتیک تازه می­شود که شاید نوید دهندة فراآمدن دوران «پست مدرن» باشد. آغاز دگرگونی در نظام جهانی قرن بیستم توأم با نشانه­هایی از پایان گرفتن دوران مدرن است (مجتهدزاده، 1381: 246). فرآیندهای جهانی شدن، منطقه گرایی و تجزیة ژئوپلیتیکی به صورت چالش­های نوین برای ژئوپلیتیک ظاهر شده­اند. برتری حکومت ملی (در پیوستگی با سیستم بین المللی) به چالش کشیده شده و نقش و کارکرد دولت­ها به عنوان نهادها و الگوهای دولتی به دنبال یک سلسله توسعه­ها متحول شده است. رشد سازمان­ها، آژانسها، و شرکت­های چند ملیتی توانایی دولت را برای تنظیم و تصویب قوانین به چالش کشانده است. نخبگان دولتی و مدیران اقتصادی مجبور به اجرای برنامه­هایی شده­اند که با نیازهای بازارهای پولی بین­المللی، تعهدات بین­المللی و جریان سرمایه سازگار باشد (دادس، 1384: 58). بنابراین، مباحث ژئوپلیتیک در دوران نوین در پرتو سه چالش اصلی تغییر شکل می­دهد: نخست «جهانی شدن های اقتصادی»، دوم «انقلاب اطلاع رسانی»، و سوم «خطرات امنیتی جامعه جهانی» اثرگذاری این عوامل در نقش آفرینی سیاسی انسان در محیط جهانیِ شکل گیرنده در بستر مدرنیتة پیشرفته، شرایطی را فراهم آورده که مطالعه آن می­تواند «ژئوپلیتیک پست مدرن» نام گیرد. این شرایط نقش گروهی انسانها در محیط سیاسی را از محدودة «ملت» بودن فراتر می­برد و توجه اصلی را به شکل گیری های سیاسی در محیط فراملتی راهبری می­کند، اگرچه «ملت بودن» و «حکومت ملتی» همچنان، به عنوان یگانهای سیاسی پراهمیت و نقش آفرین در ژئوپلیتیک جهانی اثر گذار خواهند بود (مجتهدزاده، 1381: 246 – 247). در ژئوپلیتیک جدید با توجه به آنکه ساختار جدیدی از قدرت و سلسله مراتب آن بوجود آمده است، تحولات بوجود آمده در ساختار قدرت جهان به زیان ابزار و اهرم نظامی و به سود عوامل اقتصادی و دانش فنی تغییر کرده است. ذکر این نکته ضروریست که در ژئوپلیتیک جدید نیز، قدرت نظامی در سلسله مراتب تشکیل دهنده قدرت، مؤلفه­ای مهم به شمار می­آید، لیکن نقش آن در مقابل قدرت اقتصادی در درجه دوم اهمیت واقع شده است ( احمدی­پور 1376: 10).  یک تباین ساده­ای که بین ژئوپلیتیک جدید و قدیم و به عبارتی سنتی و معاصر وجود دارد این است که بعنوان ابزار درک عدم تجانس گفتمانهای ژئوپلیتیکی در گذشته و حال ناکافی است (اتواتیل، دالبی، روتلج، 1380: 2).

منبع: حسین پور پویان. رضا (۱۳۸۵). تحلیل و بررسی همپوشی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با جمهوری آذربایجان با واقعیت های ژئوپلیتیک. پایان نامه کارشناسی ارشد. به راهنمایی پیروز مجتهدزاده. تهران: دانشگاه تربیت مدرس. صص ۲۶ - ۱۹

  نظرات ()
مطالب اخیر چالش‌های بارزانی برای استقلال اقلیم؛ بارور کردن ابرها دوای درد بی آبی و خشکسالی ایران می شود؟ «مفهوم قدرت و جایگاه آن در تئوری روابط بین الملل» نقش و جایگاه امارات عربی متحده در تحولات یمن آیا جنوب عربستان تجزیه خواهد شد؟ + تصاویر تجزیه سوریه عملا کلید خورده است 30 ویژگی کره جنوبی از نظر سریع القلم پنج سلاح روسی که چینی ها بایـد از آن بترسنـد+تصویـر ترس اعراب از ایران بوی حسادت می‌دهد ده نکته درباره اهمیت روابط ایران و روسیه پس از توافق
کلمات کلیدی وبلاگ ایران (۱۳۱) سوریه (٦٥) ترکیه (٥۸) امریکا (٥٢) خاورمیانه (٤٧) بحران سوریه (۳٩) سیاست خارجی (۳٥) عراق (۳٢) عربستان (٢۸) مقالات جغرافیای سیاسی (٢٥) داعش (٢٤) یمن (٢٢) ژئوپلتیک (٢٢) تحولات یمن (۱٩) مصر (۱۸) روسیه (۱۸) سیاست خارجی ایران (۱٧) اوباما (۱۳) تحولات سوریه (۱۳) تحولات جهان عرب (۱۳) قطر (۱٢) بیداری اسلامی (۱٢) کردها (۱۱) روابط بین الملل (۱٠) اردوغان (۱٠) القاعده (۱٠) سیاست (۱٠) امنیت (۱٠) انرژی (۱٠) صادرات گاز (۱٠) حوثی ها (۱٠) چین - امریکا (٩) چین (٩) قدرت نرم (٩) توافق هسته ای (۸) سیاست خارجی امریکا (۸) سلفی گری (۸) تحریم (۸) دیپلماسی (۸) جهان عرب (۸) پرونده هسته ای (٧) اعراب (٧) پاکستان (٧) لبنان (٧) نفت (٧) افغانستان (٧) عربستان سعودی (٧) اتحادیه اروپا (٧) اسلام گرایی (٧) خلیج فارس (٦) گاز (٦) اسرائیل (٦) انتخابات (٦) آفریقا (٦) تروریسم (٦) جهانی شدن (٦) اخوان المسلمین (٦) روابط ایران ترکیه (٦) انتخابات‌ (٦) خاورمیانه اسلامی (٦) آسیای مرکزی (٦) تاریخچه داعش (٦) داعش عراق (٥) داعش سوریه (٥) بندر چابهار (٥) شیعیان یمن (٥) ایران عراق (٥) ایران امریکا (٥) سیاست خارجی ترکیه (٥) بهار عربی (٥) خاورمیانه بزرگ (٥) انتخابات شورا (٥) رژیم های بین المللی (٥) امنیت ملی (٥) استراتژی (٥) جغرافیا (٥) وهابیت (٥) اروپا (٥) رسانه (٥) حزب الله (٥) دیپلماسی عمومی (٥) کردستان (٥) جنگ نرم (٥) کردستان عراق (٥) هژمونی (٤) نوری مالکی (٤) علویان (٤) شمال آفریقا (٤) مذاکرات هسته ای (٤) مرز (٤) بشار اسد (٤) انقلاب اسلامی (٤) حزب الله لبنان (٤) امارات متحده عربی (٤) اردن (٤) فلسطین (٤) بلوچستان (٤) امارات (٤) جغرافیای سیاسی (٤) اوکراین (٤) کردهای سوریه (٤) سیاست خارجی قطر (٤) گاز ایران (٤) جبهه النصره (٤) علویان ترکیه (٤) ارتش آزاد سوریه (٤) قفقاز جنوبی (٤) رقابت ایران و عربستان (٤) ژئواستراتژیک (٤) نظام بین الملل (٤) افراط گرایی (٤) تبلیغات انتخابات (٤) داعش در عراق (٤) چین اقتصاد (۳) ساختار یمن (۳) بحران عراق (۳) حوثی های یمن (۳) سیاست خارجی روسیه (۳) ژئوپلتیک گاز (۳) فدرالیزم (۳) هدف مندی یارانه ها (۳) ژئوپلتیک ایران (۳) حافظ نیا (۳) استراتژی ایران در عراق (۳) انقلاب های عربی (۳) مدیریت بحران (۳) چاپ تبلیغات انتخابات (۳) شیوه تبلیغات انتخاباتی (۳) خاورمیانه جدید (۳) علویان سوریه (۳) همکاری بین المللی (۳) قطر شبکه الجزیره (۳) یارانه (۳) خزر (۳) دموکراسی (۳) طالبان (۳) آذربایجان (۳) فرهنگ (۳) ترانزیت (۳) منافع ملی (۳) انتخابات ریاست جمهوری (۳) تحریم های بین المللی (۳) جهان اسلام (۳) شورای امنیت (۳) قفقاز (۳) خط لوله صلح (۳) حسن البنا (۳) ایران عربستان (۳) انتخابات ایران (۳) 11سپتامبر (۳) ژئواستراتژی (۳) حقوق بین الملل (۳) کریمه (٢) تبارشناسی (٢) موادمخدر (٢) بحران آب (٢) تحریم اقتصادی (٢) نفت وگاز (٢) سازه انگاری (٢) منطقه گرایی (٢) اسد (٢) شیعیان عربستان (٢) هارتلند (٢) ایران هراسی (٢) مدل مفهومی (٢) شورای همکاری خلیج فارس (٢) رئیس جمهور آمریکا (٢) حزب عدالت و توسعه (٢) بارزانی (٢) ایران هسته ای (٢) احمدی نژاد (٢) اسلام سیاسی (٢) جمهوری آذربایجان (٢) تهدید نرم (٢) پوتین (٢) غرب (٢) اسلام (٢) آمریکا (٢) لیبی (٢) مازندران (٢) حق وتو (٢) مذاکره (٢) کویت (٢) بی بی سی (٢) جمهوری اسلامی ایران (٢) آلمان (٢) روحانی (٢) سازمان ملل (٢) ارتباطات (٢) جهان سوم (٢) هویت فرهنگی (٢) بحران (٢) هویت ملی (٢) موسویان (٢) قومیت (٢) امریکا خاورمیانه (٢) انتخابات امریکا (٢) رقابت ایران و ترکیه (٢) شیعیان عراق (٢) چالش های ترکیه (٢) راهبرد ترکیه در سوریه (٢) ترکیه سوریه (٢) لبنان و بحران سوریه (٢) ساختار شورای امنیت (٢) سیاست بین الملل (٢) محمد مرسی (٢) عراق جدید (٢) کردستان سوریه (٢) رشد اسلام گرایی (٢) امنیت جمهوری اسلامی ایران (٢) موضوع هسته ای ایران (٢) ایران سوریه (٢) قدرت ملی (٢) تاریخ یارانه (٢) اسلام رادیکال (٢) رادیکالیسم اسلامی در آفریقا (٢) جایگاه قطر (٢) آگهی انتخاباتی (٢) مشاوره تبلیغات انتخابات (٢) القاعده آفریقا (٢) چاپ آگهی انتخاباتی (٢) چاپ تراکت انتخابات (٢) ترکیه وبحران سوریه (٢) پیمان کمپ دیوید (٢) مرزهای ایران (٢) بازار انرژی (٢) انتخابات ترکیه (٢) موازنه قدرت (٢) روابط با عراق (٢) انقلابات عربی (٢) ترکیه خاورمیانه (٢) روابط ایران و ترکیه (٢) نظریه های روابط بین الملل (٢) مشاوره انتخاباتی (٢) ترورریسم (٢) انر}ى هسته ای (٢) رژزیم حقوقی (٢) انقلاب تونس (٢) انقلاب مصر (٢) خاورمیانه جدید (٢) علی عبدالله صالح (٢) تحولات خاورمیانه (٢) تحولات مصر (٢) ایران مصر (٢) مقاومت و حزب الله (٢) ترورریسم سوری (٢) تحریم سیاسی (٢) اقتصاد امارات (٢) ایران ترکیه سوریه (٢) عبدربه منصور هادی (٢) سیاست خارجی عربستان (٢) کریدور شمال- جنوب (٢) طرح توسعه شرق (٢) توسعه شرق (٢) منابع گازی (٢) تبارشناسی تروریسم (٢) هیدروپلیتیک آب (٢) حکومت اقلیم کردستان (٢) یرنامه چهارم توسعه (٢) ساختار قومی یمن (٢) شیعیان زیدی (٢) دولت اسلامی عراق و شام (٢) سیاست خارجی چین (٢) الگوی امنیتی (٢) سلفی گری وهابی (٢) مقالات ژئوپلیتیک (٢) مقالات ژئوپلتیک (٢) گروه سلفی خراسان (٢) گروه خراسان (٢) گروه تکفیری خراسان (٢) ژنوم ژئوپلیتیک (٢) داعش افغانستان (٢) دیپلماسی آبی (٢) روابط ایران روسیه (٢) کنکره امریکا (٢) بحران یمن (٢) روابط افغانستان -پاکستان (٢) رودخانه مرزی (٢) انتخایات ترکیه (۱) اسلام گرایان ترکیه (۱) نوار مرزی ایران ترکیه (۱) مسائل مرزی (۱) تجزیه استانهاس سنی عراق (۱) تحول ژئوپلیتیک (۱) ساختار ژئوپلیتیکی جهان (۱) جغرافیای سیاسی (۱) نظریه‌های ژئوپلیتیک (۱) داعش در آسیای مرکزی (۱) دولت آشتی ملی افغانستان (۱) سیاست خارجی پاکستان (۱) دموکرات ها (۱) عربستان یمن (۱) ژئواستراتژیک ایران (۱) هیدرو پلیتیک (۱) مختاری،حسین (۱) عبدی،عطاءالله (۱) داعش آفریقا (۱) جریان های افراطی (۱) روابط عربستان اسرائیل (۱) تفاهم لوزان (۱) حسن بهشتی پور (۱) تحریم های علیه ایران (۱) نیچروان بارزانی (۱) استخدام کارشناس ارشد علوم سیاسی (۱) دعوت به همکاری روابط بین الملل (۱) استخدام کارشناس ارشد روابط بین الملل (۱) استخدام ارشد روابط بین الملل (۱) افغانستان ایران (۱) سیاست خارجی افغانستان (۱) الرمادی (۱) مدیریت سیاسی فضا (۱) منظقه آزاد چابهار (۱) مدل اندرسون، (۱) روابط ایران و عمان (۱) کد ژئوپلیتیک (۱) ژئوپلتیک نفت (۱) روابط ایران -اروپا (۱) عبدالرضا فرجی راد (۱) آثار توافق هسته ای بر خاورمیانه (۱) سلاح های روسی (۱) روابط روسیه چین (۱) نقش امارات در یمن (۱) باور سازی ابرها (۱) پارلمان ترکیه (۱) ارتش های جهان (۱) روسیهر (۱) گروه تروریستی خراسان (۱) ایرانیان در قزاقستان (۱) شیعیان قزاقستان (۱) آذری های قزاقستان (۱) نونس (۱) نقشه سوریه (۱) نقشه نبرد در سوریه (۱) جبهه‌های جنگ در سوریه (۱) انرژی هسته ای (۱) تروریسم سلفی- تکفیری (۱) تروریسم سلفی (۱) احزاب آذربایجان (۱) جنبش مقاومت (۱) آگهی جذب فوق لیسانس علوم سیاسی (۱) اقتصاد قطر (۱) ابوبکر البغدادی (۱) کارکرد گرایی (۱) حامیان داعش (۱) موصل (۱) اقتصاد یمن (۱) یمن در نگاه استراتژیک عربستان (۱) زیدی های یمن (۱) جغرافیای یمن (۱) واقعیت داعش (۱) کردهای عراق (۱) آینده کردها (۱) الحوثی ها (۱) انتخابات‌ سوریه (۱) ترکیه داعش (۱) رابطه ترکیه با داعش (۱) جنگ آب (۱) مناطق جدایی طلب اروپا (۱) جدایی طلبی (۱) کوبانی (۱) تقابل ترکیه-عربستان (۱) اختلاف ترکیه عربستان (۱) رقابت ترکیه عربستان (۱) سقوط صنعا (۱) ساختار قومی (۱) کردهای ایران (۱) انرژى هسته ای (۱) ژئوپلیتیک عراق (۱) ساختار سیاسی عمان (۱) اقتصاد عمان (۱) نفت کردستان (۱) ژئوپلیتیک آب (۱) نقش ایران عربستان در یمن (۱) قدرت ملی ایران (۱) دالان شمال جنوب (۱) ژئوپلتیک بلوچستان (۱) فیمینسیم (۱) ترانزیت گاز (۱) انصارالله (۱) موقعیت اقتصادی یمن (۱) جایگاه منطقه ای یمن (۱) روابط آمریکا روسیه (۱) تروریسم رسانه ای (۱) ریشه های بحران سوریه (۱) دوران جنگ سرد (۱) یکجانبه گرایی (۱) چندجانبه گرایی (۱) مفهوم منطقه گرایی (۱) معاهده شنگن (۱) نظریه های انقلاب (۱) انقلاب های عربی (۱) نظریه های جغرافیای سیاسی (۱) نظریه های ژئوپولیتیک (۱) منابع کنکور دکتری علوم جغرافیا ی سیاسی (۱) هارتلند جدید (۱) بهار عربی، (۱) گروه های معارض سوریه (۱) حزب سلفی نور (۱) حزب النهضه (۱) ژئواستراتژی جهانی (۱) مکیندر (۱) داعش در سوریه (۱) بندربن سلطان (۱) دیپلماسی شهری (۱) اسه آن (۱) نگاه به شرق (۱) تحریم نفتی (۱) چالش های صادرات گاز (۱) سیاست خارجی دولت نهم ودهم (۱) جبهه اسلامی سوریه (۱) اتحادیه اروپایی (۱) روند صلح (۱) فلسطین، اسرائیل (۱) روندصلح خاورمیانه (۱) جغرافیای خاورمیانه (۱) تاریخ خاورمیانه جدید (۱) مازی (۱) شیعیان مالزی (۱) بلوچستان آزاد (۱) مدل مفهومی بحران سوریه (۱) امنیت سیاسی (۱) روابط جهانی (۱) توافق ایران و 1+5 (۱) عمق استراتژیک (۱) عمق استراتژیک ایران (۱) روسیه سوریه (۱) سلفی گری تکفیری (۱) وهابیت تکفیری (۱) تحولات اقتصادی امارات (۱) تحریم های بین النللی (۱) تحریم های بکجانبه (۱) امنیت، (۱) قفقاز شمالی (۱) روابط ایران و پاکستان (۱) انتخابات پارلمانی المان (۱) حزب سبز آلمان (۱) تجزیه سوریه (۱) محمد جواد ظریف (۱) مذاکرات سازش (۱) یاران رئیس جمهور (۱) گروه های ذینفوذ (۱) همگرایی، واگرایی (۱) منارعات قومی (۱) ارتش آزاد مصر (۱) بوکوحرام (۱) توسعه ملی (۱) سیاستهای امنیتی (۱) جنگ تمدنها (۱) احزاب عراق (۱) دموکراسی در عراق (۱) تحریم اقتصادی (۱) جان کری (۱) مدیریت سیاسی (۱) مورگان شوستر (۱) جنبش صهیونیسم (۱) اویغورها (۱) تجزیه عربستان (۱) سید قطب (۱) مناقشه اعراب و اسرائیل (۱) جنبش اخوان المسلمین (۱) اخوان المسلمین آفریقا (۱) جمال عبداناصر (۱) فرار عروس قذافی (۱) همسر قذافی (۱) اویغورها باما (۱) تحولات مصر لات مصر (۱) آینده مصر (۱) انقلاب یمن (۱) موج بیداری (۱) آل خلیفه (۱) قذاقی (۱) تهاجم رسانه ای (۱) قدرت سخت (۱) سونامی بیداری اسلامی (۱) مرزهای ایران و عراق (۱) شبکه های فارسی زبان (۱) نظریه دولت (۱) سیر تکوین دولت درایران (۱) مفهوم دولت (۱) تحول حکومت در ایران (۱) تحولات عربستان (۱) دکتر سمیعی (۱) اقوام -قومیت (۱) الیاس واحدی (۱) نظریه های ژئوپلتیک (۱) عوامل ژئوپلتیک (۱) راتزل (۱) ایران-امریکا (۱) روسیه-چین (۱) جهانی شدن فرهنگ (۱) مجتهدزاده (۱) پور پویان رضا (۱) منابع دکترای جغرافیای سیاسی (۱) ژئوپلتیک انتقادی (۱) ژئوپلتیک فراگیر (۱) ایران- روسیه (۱) جوزف نای (۱) سفیر انگلیس (۱) نهضت ملی نفت (۱) جغرافیای انتخابات (۱) ارتش روسیه (۱) امپریالیسم خبری (۱) مقالات رسانه و اینترنت (۱) ‍ژئورسانه ژئومدیا (۱) حزب الله و رفتار رسانه ای (۱) منابع ارشد جغرافیای سیاسی (۱) مبانی جغرافیا (۱) متون تخصصی جغرافیا (۱) ژئوپلتیک دوره تولد (۱) ژئوپلتیک دوره احیا (۱) ژئوپلتیک دوره افول (۱) ژئوپلتیک دوره شکوفایی (۱) ژئواستراتژِی خلیج فارس (۱) عزت اله عزتی (۱) پایگاه دریای ام الغنم (۱) پایگاه هوایی ظهران (۱) پایگاه دریایی جفیر (۱) پایگاه دریایی خضب (۱) منابع ارشد ژئوپلتیک (۱) اخوان المسلمین سوریه (۱) نظر سنجی انتخاباتی (۱) ترکیه سیاست خارجی (۱) صادرات نفت (۱) کردهای ترکیه (۱) سیاست ترکیه (۱) جمهوری خواهان (۱) ارتش امریکا (۱) روابط ایران و عربستان (۱) امنیت منطقه ای (۱) ترکیه اسرائیل (۱) سیاست خاورمیانه ترکیه (۱) اهداف ترکیه (۱) اختلافات مرزی (۱) احزابرسیاسی ایران (۱) ناپایداری احزاب (۱) قدرت نظامی (۱) اعتراضات سوریه (۱) ترکیه و اعراب (۱) روابط ایران و عراق (۱) مطالعات منطقه ای (۱) ایران و عربستان (۱) موازنه نرم (۱) انتخابات 2012آمریکا (۱) سیاست های روسیه (۱) رئیس جمهور روسیه (۱) سیاست های روسیه سیه (۱) رسانه های یهودی (۱) اامپریاالیسم رسانه ای (۱) شبکه ماهواره (۱) الکوثی (۱) هادی تی وی (۱) شبکه جهانی اهل بیت (۱) تاریخچه بی بی سی (۱) کارمندان بی بی سی فارسی (۱) رسانه نوین (۱) رسانه های ارتباطی (۱) آثار ماهواه (۱) رسانه فارسی (۱) ایران، (۱) انقلاب سوریه (۱) خلیج‌فارس (۱) قدرت نرم ایران (۱) اربیل (۱) انقلابات عربی و ترکیه (۱) جهان تک قطبی (۱) خاورمیانه رمیانه (۱) کردستان ترکیه (۱) توازن قدرت (۱) ایران ترکیه (۱) جریان مقاومت (۱) جبهه مقاومت (۱) ایران اعراب (۱) العراقیه (۱) کشور عمان (۱) قراردادگاز ایران پاکستان (۱) روابط فرهنگی (۱) واردات گاز ترکمنستان (۱) رقابت ایران و مصر (۱) چاپ بنر انتخابات (۱) بروشورهای انتخابات (۱) تبیلغات انتخابات (۱) چاپ آگهی (۱) طراحی آگهی انتخابات (۱) گرو های تندرو (۱) جایگاه انتخابات در ایران (۱) چاپ تبلیغات انتخاباتی (۱) چاپ انتخابات (۱) تبلیغات انتخابات مجلس (۱) تبلیغات در انتخابات (۱) شیوه های انتخاباتی (۱) تبلیغات انتخابات رسانه (۱) چاپ آگهی انتخابات (۱) هزینه تبلیغات انتخابات (۱) نقش اردن در سوریه (۱) اعتراضات ترکیه (۱) اسلام گرایی آفریقا (۱) امنیت ایران (۱) انتخابات تبلیغات (۱) شیوه های تبلیغات (۱) یارانه ها در جهان سوم (۱) تاریخچه هدف مندی یارانه ها (۱) فتح اله گولن (۱) انقلاب اسلامی ایران (۱) داود اوغلو (۱) تئوری جیمزروزنا (۱) تجمیع انتخابات (۱) مشاکرت سیاسی (۱) رقایت امریکا روسیه (۱) شورای اطلاعات ملی آمریکا (۱) محمئد (۱) استراتژی ایران (۱) تغییر نظام سوریه (۱) اسلام گرایی ترکیه (۱) اهل تسنن عراق (۱) جنبش مصر (۱) انقلاب مصز (۱) تحولات لبنان (۱) شیعیان کویت (۱) انتخابات گویت (۱) بحرانهای قومی عراق (۱) ترکیه عراق (۱) میادین نفت و گاز (۱) تحدید حدود مرز (۱) خطوط مرزی (۱) چاک هاگل (۱) عهدنامه 1975 (۱) مرزایران عراق (۱) مناقشات مرزی (۱) مرزهای غربی ایران (۱) مرز عراق (۱) ترکان سین کیانگ (۱) استراتژی امریکا (۱) [ جریان های ملی گرا (۱) تحولات ایران (۱) بازیگران تحولات سوریه (۱) مخالفان آل سعود (۱) سقوط بشار اسد (۱) تاثیر ماهواره بر جوانان (۱) هژمون (۱) ارتش آزاد (۱) پیروزی اوباما (۱) ارتش عراق (۱) فلسفه جغرافیا (۱) مسعود بارزانی (۱) موازنه منطقه ای (۱) جلال طالبانی (۱) عدالت و توسعه (۱) جنبش اسلامی (۱) اصلاح شورای امنیت (۱) استراتژی امنیت (۱) انتخابات کویت (۱) پیامدهای انتخابات کویت (۱) امریکا خلیج فارس (۱) امریکا سیاست خارجی (۱) پارس جنوبی (۱) استراتژی چیست (۱) تاثیرات شبکه های ماهواره ای (۱) نقش مخرب شبکه های خارجی (۱) مرزهای دریایی ایران (۱) مرزهای ایران در خلیج فارس (۱) مرزهای ایران و کویت (۱) آثار بحران سوریه (۱) پیامدهای بحران سوریه (۱) پیامدهای سقوط بشار اسد (۱) سقوط اسد (۱) سقوط سوریه (۱) امنیت اسرائیل (۱) اهداف ترکیه در سوریه (۱) عراق کردستان (۱) بغداد اربیل (۱) ایران ترکبه (۱) ایران ترکیه جهان عرب (۱) مشارکت‌ سیاسی‌ (۱) رای‌ و رای‌دادن‌ (۱) تبلیغات‌ انتخاباتی‌ (۱) سیاست خارجی پاکستان (۱) ایران پاکستان (۱) قطر سیاست (۱) روابط خارجی قطر (۱) قطز خاورمیانه (۱) امریکا قطر (۱) تئوری های روابط بین الملل (۱) رژیم های سیاسی (۱) جامعه شتاسی سیاسی (۱) تئوری های بین الملل (۱) حمیرا مشیر زاده (۱) تاریخ سوریه (۱) اقتصاد سوریه (۱) جغرافیای سوریه (۱) تحولات عربی (۱) رقابت ایران ترکیه (۱) خشکسالی (۱) نظریه (۱) ناتو (۱) جزایر سه گانه (۱) تنش زدائی (۱) دریای خزر (۱) ترکمن (۱) جغرافیای سیاسی خاورمیانه (۱) چشم انداز (۱) سکولار (۱) هیرمند (۱) تجارت آزاد (۱) قالیباف (۱) اقتصاد ایران (۱) اسلام هراسی (۱) اوپک (۱) مشارکت سیاسی (۱) ظریف (۱) شما (۱) باکو (۱) انگلستان (۱) حاکمیت (۱) سکولاریسم (۱) استراتژیک (۱) احزاب (۱) ژئوپلیتیک (۱) جرج بوش (۱) هویت (۱) تشیع (۱) تبلیغات انتخاباتی (۱) توسعه اقتصادی (۱) ارمنستان (۱) حماس (۱) بریتانیا (۱) روابط خارجی (۱) توسعه پایدار (۱) بحرین (۱) مشارکت مردمی (۱) صهیونیسم (۱) اکونومیست (۱) قانون انتخابات (۱) سوخت هسته ای (۱) مدودف (۱) کلینتون (۱) قدرت (۱) جان مک کین (۱) گردشگری (۱) رهبری (۱) توریسم (۱) هیلاری کلینتون (۱) مصدق (۱) بغداد (۱) توسعه (۱) هند (۱) بوش (۱) قزاقستان (۱) دولت (۱) مبارک (۱) سرزمین (۱) موشک (۱) مدیریت (۱) ونزوئلا (۱) مقاومت (۱) ماهواره (۱) انتخابات مجلس (۱) آب (۱) شیعیان (۱) دبی (۱) انتفاضه (۱) آذری (۱) سلام (۱) دانش (۱) علم (۱) انقلاب ایران (۱) ملی گرایی (۱) ترکمنستان (۱) عمان (۱) اومانیسم (۱) کره جنوبی (۱) آتاتورک (۱) انتخابات آمریکا (۱) علوم سیاسی (۱) ریگی (۱) هوگو چاوز (۱) گرجستان (۱) هرمنوتیک (۱) رژیم صهیونیستی (۱) منافع (۱) بی بی سی فارسی (۱) راه آهن (۱) بین الملل (۱) تاریخ اسلام (۱) مشترک المنافع (۱) رئیس جمهور (۱) چاوز (۱) واقع گرایی (۱) فرانسیس بیکن (۱) ابوموسی (۱) قیمت نفت (۱) آسیای مرکزی و قفقاز (۱) رضاشاه (۱) ایران گردی (۱) پارس جنوبی (۱) فیس بوک (۱) صدای امریکا (۱) جنگ روانی (۱) آل سعود (۱) فعالیت هسته ای (۱) ژئوپولیتیک (۱) کشف حجاب (۱) موساد (۱) رژیم حقوقی (۱) اسامه بن لادن (۱) جنگ سرد (۱) کرکوک (۱) زیباکلام (۱) قدرت نظامی ایران (۱) برخورد تمدنها (۱) سیدجمال الدین (۱) علاوی (۱) منطقه آزاد ارس (۱) جنگ یمن (۱) حسین بشیریه (۱) موقعیت ایران (۱) فرصت چالش (۱) حوادث زاهدان (۱) استراتژِی (۱) هانتیگتون (۱) مرز امنیت (۱) گزارش سازمان ملل (۱) نجران (۱) چرخه سوخت هسته ای (۱) نظم نوین جهانی (۱) مصطفی کمال آتاتورک (۱) هویت قومی (۱) شیعه ستیزی (۱) صعده (۱) تنب بزرگ (۱) ترانزیت کالا (۱) امارات متحده (۱) نظریه تربیتی (۱) مناقشه (۱) ارتش چین (۱) پیروزی در انتخابات (۱) امنیت انرژی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) رود ارس (۱) دولت یازدهم (۱) الشباب (۱) گرهاردشرودر (۱) الهام علی اف (۱) سیاست داخلی (۱) هانتینگتون (۱) سازمان های بین المللی (۱) بنیادگرایی (۱) سلاح شیمیایی (۱) لویی جرگه (۱) مفهوم قدرت (۱) موتلفه اسلامی (۱) المنار (۱) توییتر (۱) تقسیمات کشوری (۱) ژئواکونومی (۱) شنگن (۱) سرحد (۱) جنگ رسانه (۱)
دوستان من تنهایی خورشید بررسی استراتژیک دانش سیاست و روابط بین الملل دیپلماسی ایرانی فرارو عصرایران مرکز تحقیقات استراتژیک مرکز مطالعات وزارت امورخارجه مرکز مطالعات تاریخ معاصر مرکز مطالعات تاریخ معاصر مرکز مطالعات استراتژیک آریا پرتال زیگور طراح قالب