ایران بازگو
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ ایران بازگو
آرشیو وبلاگ
      ایران بازگو (بازگو کننده گلچینی ازاخبار ومقالات سیاسی ،فرهنگی روز ایران و جهان)
از «خاورمیانه بزرگ» تا «خاورمیانه اسلامی» 1 نویسنده: ایران بازگو - ۱۳٩۱/۱۱/٧

حسن نوروزی

هدف اصلی طرح آمریکایی «خاورمیانه بزرگ» نیز پیش از آنکه رسیدن به «نفت» و یا «کنترل اتحادیه اروپا، چین و روسیه» باشد، تغییر و تعدیل در نظام باورها، گفتارها و کارکردهای جوامع اسلامی و شیعی، و به زبان صریح تر، منزوی ساختن دین مبین اسلام است.

 مقدّمه

گسترش دین و معنویت از منطقه خاورمیانه، هراس بزرگ امروز تمدّن مادی غرب را تشکیل می دهد. هم طرفداران مکتب سیاست خارجی محافظه کاران نو، که پیرامون جرج بوش گرد آمده اند و هم استراتژیست های نئولیبرال، که به سلیقه سیاسی حزب دموکرات تمایل دارند، هر دو بر این امر اتفاق نظر دارند که تهدید اصلی و بزرگ برای دنیای غرب در قرن بیست و یک، از منطقه مسلمان نشین خاورمیانه آغاز خواهد شد و تمامیت تمدّن کنونی را به چالش خواهد کشید. این معنویت خواهی و دین طلبی، که با انقلاب اسلامی ایران رونقی دوباره گرفته است، اکنون در غرب و در ایالات متحده آمریکا نیز جریان دارد، و حیرت و تعجب جامعه شناسان و فلاسفه آن دیار را به دنبال آورده است.


.

ریچارد رورتی RichardRorty فیلسوف پراگماتیست آمریکایی، که چندی پیش به تهران سفر کرد، درباره رشد دین و معنویت در جهان، چنین می گوید: «چیزهایی در آمریکا می گذرد، از جمله روی آوردن به دین و مذهب، که من اصلا نمی فهم. دائماً دارند کتاب هایی می نویسند راجع به اینکه چرا حضور در مراسم کلیسایی در اروپای غربی رو به افول است و در آمریکا رو به صعود. آدم به فکر می افتد که دستگاه عظیم در دنیا دارد راه خودش را می رود اما در آمریکا چیز غریبی دارد اتفاق می افتد. انگار در آمریکا یک نوع مسیحیت در حال رشد است که هیچ پیامد اجتماعی ندارد. این گرایش تأثیرات ویران کننده ای بر سیاست در آمریکا داشته است، چون راست مذهبی را بخشی جدایی ناپذیر از حزب جمهوری خواه کرده است. تا پیش از سال 1970 ما راست مذهبی نداشتیم. درک این گرایش به دین و معنویت در سرتاسر جهان برای من دشوار است. بنیادگرایی اسلامی، بنیادگرایی آمریکایی، حتی بنیادگرایی مسیحی سرچشمه های بسیار متفاوتی دارند. نمی توانم ادعا کنم که می دانم این سرچشمه ها کدامند، اما کاملا بدیهی است که اینها ربطی به هم ندارد و مشکل بتوان آنها را پدیده جهانی واحد دانست.»(1)

پیتر برگر Peter Berger استاد دانشگاه و مدیر مؤسسه مطالعات فرهنگ اقتصادی در دانشگاه بوستون آمریکا، و از مشهورترین جامعه شناسان دین در جهان نیز از خیزش جهانی دین و افول سکولاریزم سخن می گوید. وی که زمانی از طلایه داران نظریه سکولاریزم بود و پایان مناسبات دینی را در دنیای مدرن پیش بینی می کرد، 30 سال بعد در سال 1997 به تهی بودن سکولاریزم و زوال آن اذعان کرد و تجدید هر چه بیشتر حیات دین در سیاست آینده جهان را پذیرفت.(2)

در این میان، همچنین می توان به برخی از اعترافات نظریه پردازان سیاسی غرب در خصوص بازگشت مذهب به صحنه سیاسی جهان اشاره نمود. برای نمونه، ساموئل هانتینگتون Samuel. p. Huntington نقش اسلام و تمدّن اسلامی در جهان آینده را مورد تأکید قرار داده و آن را جهشی ماندگار و پایا توصیف کرده است.(3)

بر این اساس، به نظر می رسد همه طرح ها و نقشه های کنونی غرب، معطوف به محو و نابودی این موج معنویت خواهی و گرایش به ارزش های الهی، و پیش گیری از فروپاشی تمدّن کنونی در آینده است. هدف اصلی طرح آمریکایی «خاورمیانه بزرگ» نیز پیش از آنکه رسیدن به «نفت» و یا «کنترل اتحادیه اروپا، چین و روسیه» باشد، تغییر و تعدیل در نظام باورها، گفتارها و کارکردهای جوامع اسلامی و شیعی، و به زبان صریح تر، منزوی ساختن دین مبین اسلام است. از این رو، «دولت سازی»، «ملّت سازی»، «نخبه سازی»، «فرهنگ سازی» و «مذهب سازی» را که در درون آموزه سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا قرار می گیرد، حتماً باید در سایه هدف محوری آن کشور، که همان اضمحلال دین آسمانی اسلام است، جای داد.

 

1. ماهیت طرح «خاورمیانه بزرگ»

اصطلاح «خاورمیانه» در مقابل «خاور نزدیک» و «خاور دور» به کار رفته است. یونانیان باستان، سواحل شرقی و جنوبی دریای مدیترانه را که در خاور، و در نزدیکی آنها قرار داشت «خاور نزدیک» می نامیدند، اما برخی دیگر، به دلیل اینکه این منطقه حدّ فاصل و میان راه به خاور دور، یعنی ژاپن و چین تلقّی می شد، آن را «خاورمیانه» می شناختند.

این منطقه، محدوده ای از شمال آفریقا تا جنوب آسیا و حاشیه خلیج فارس را می پوشاند که به دلایل گوناگونی همچون اسلامی بودن ملت های منطقه، مسئله نفت، و تأسیس رژیم نامشروع اسرائیل از اهمیتی حیاتی و فوق العاده در نقشه سیاسی جهان برخوردار گشته است; مسئله ای که می تواند ریشه بسیاری از مشاجرات و منازعات منطقه ای و بین المللی در گذشته و حال باشد.

اما اصطلاح «خاورمیانه بزرگ» که در چند سال اخیر و بخصوص پس از حادثه یازده سپتامبر 2001 میلادی وارد ادبیات سیاسی جهان گشته، مترادف با طرحی است که از سوی ایالات متحده آمریکا برای انجام اصلاحات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در این منطقه بزرگ پی ریزی شده است.(4)

این طرح، تلفیق و ترکیبی از مفاد و عناصر طرح کالین پاول ـ وزیر سابق امورخارجه آمریکا ـ معروف به «ابتکار مشارکت آمریکا در خاورمیانه» و نیز طرح ها و نظریات بوشِ پسر در باب آزادی و دموکراسی در منطقه خاورمیانه است. در برنامه «ابتکار مشارکت آمریکا در خاورمیانه»، اصلاحات اقتصادی و اشاعه الگوی سرمایه داری در کشورهای منطقه، اصلاحات آموزشی، اصلاحات سیاسی و برنامه هایی برای بانوان موردنظر قرار گرفته بود که به تدریج، به شکلی دیگر در قالب طرح پیشنهادی رئیس جمهور آمریکا، توسط وزارت امور خارجه این کشور منتشر شد.(5)جرج بوش در این برهه رسماً اعلام کرد که دموکراسی در خاورمیانه، مرکز ثقل سیاست های آمریکا برای دهه های آتی است که مستلزم تلاش و ایثار فراوان است. از نظر وی، اشاعه دموکراسی امری رئالیستی و در جهت منافع ایالات متحده است; چرا که به ادعای وی، دموکراسی ها از تروریست ها حمایت به عمل نیاورده و جهان را با تسلیحات کشتار جمعی و حملاتی همچون واقعه یازده سپتامبر تهدید نمی نمایند. از این رو، با اصلاحات چند بعدی، که با بهره گیری از ابزارهای دیپلماتیک و حتی نظامی و تغییر رژیم در وادار ساختن حاکمان منطقه به پذیرش اصلاحات همراه خواهد بود، باید کوشید تا بحران ها و ناهنجاری هایی که ابعاد فرامرزی و بین المللی دارند و منافع غرب را با خطر مواجه می سازند، کنترل، و مهار کرد.

طرح «خاورمیانه بزرگ» با تکیه بر اطلاعات و مستندات «گزارشی در زمینه توسعه انسانی اعراب طی سال های 2002 و 2003 میلادی»، تهیه و تدوین شده است.(6) گزارش توسعه انسانی اعراب، که به محوریت نادر فرقانی مصری برای سازمان ملل فراهم شده بود کاستی های سه گانه «خلأ آزادی»، «سطح نازل دانش» و «جایگاه نامناسب بانوان» در میان اعراب را متذکر گشته و آمار و ارقام متعددی درباره وضعیت وحشتناک جمع کل درآمدهای داخلی کشورهای عربی، رقم بالای بیسوادی، تعداد فاجعه بار بیکاران، آمار پایین استفاده از اینترنت و روزنامه و نشریه، و وضعیت اسف بار ترجمه کتاب های غربی در این کشورها ارائه می دهد. برای مثال، جمع کل درآمد ناخالص ملی همه کشورهای عربی، کمتر از درآمد ناخالص ملی اسپانیاست، 40 درصد افراد بالای 18 سال بیسوادند، یک سوم افراد منطقه با درآمد روزانه ای کمتر از دو دلار زندگی می کنند، تنها 6 درصد مردم منطقه از اینترنت استفاده می کنند، زنان تنها 3/5 درصد کرسی های پارلمان را در اختیار دارند و...

از نظر آمریکا، کاستی ها و نیز آمارهای گزارش مزبور، سر منشأ رشد افراطی گری و تروریسم و تهدیدی مستقیم برای ثبات «خاورمیانه بزرگ» و منافع کشورهای هشت گانه صنعتی بوده و بهانه قانع کننده ای برای انجام اصلاحات همه جانبه غربی در این مرز و بوم به شمار می رود.

از این نگاه، همان گونه که جریان دموکراسی در اروپا موجب خاتمه جنگ ها و درگیری ها و نیز رشد کشورهای اروپایی گردید، در منطقه خاورمیانه نیز چنین تدبیری باید اندیشیده شود; چرا که با پیاده شدن دموکراسی در این منطقه، رژیم های استبدادی و غیردموکراتیک از میان می روند و شهروندان آنها می توانند با آزادی به تمایلات سیاسی خود دست یابند; از این رو، جایی برای پیدایش سازمان ها و گروه های تروریستی باقی نمی ماند و تهدیدات فرامرزی نیز زدوده می شود. آمریکا با مخاطب قرار دادن «گروه هشت»، آنها را به توافق بر سه اولویت مشترک و حیاتی فرا می خواند، به گونه ای که کاستی های مطرح شده در گزارش سازمان ملل درباره توسعه انسانی اعراب را مرتفع و منطقه را از این وضعیت اسف بار خارج سازد. این اولویت ها عبارتند از: الف. تأسیس دموکراسی غربی; ب. ساخت جوامع فرهیخته; ج. توسعه اقتصادی سرمایه داری.(7)

از نظر آمریکا، این اولویت ها، راهی به سوی توسعه غربی منطقه خاورمیانه است; زیرا دموکراسی، چارچوبی است که توسعه اقتصادی غربی در درون آن تحقق پیدا می کند; افرادی که از آموزش های خوبی برخوردار باشند ابزارهای توسعه هستند و طرح توسعه فرصت های اقتصادی بانک جهانی، به مثابه ماشین توسعه می باشد.

از نگاه استراتژیست های آمریکایی، نظام ها و چارچوب های سیاسی حاکم بر منطقه خاورمیانه بسیار عقب افتاده است و نمی تواند درخواست های دموکراتیک ملت های منطقه را پاسخ گوید. آزادی و دموکراسی، لازمه شکوفایی انسان هاست، اما این امر در منطقه خاورمیانه بسیار کمیاب است. در صورت تداوم این حالت و تجمیع تمایلات مردم در برابر آن ساختارهای مسدود و محدود، فضا برای به قدرت رسیدن رژیم های اقتدارگرا فراهم می شود و منافع آمریکا و غرب نیز به خطر می افتد. برای پیش گیری از چنین فجایعی، طرح «خاورمیانه بزرگ» به ضرورت طرح انتخابات آزاد، استقرار و گسترش نهادهای مدنی، حمایت از رسانه های مستقل، و آموزش دموکراسی به نخبگان و نامزدهای انتخاباتی اشاره می کند تا اصلاحات مناسبی در ساختارهای سیاسی منطقه پدید آید.

اصلاح ساختار فرهنگی خاورمیانه و پی ریزی جوامع فرهیخته، بعد دیگری از طرح «خاورمیانه بزرگ» است. در این بخش، محو کامل بیسوادی و گسترش علم جدید به جای آن، ترجمه کتاب های فلسفی و جامعه شناختی در کشورهای منطقه، اصلاحات آموزشی، طراحی آموزش از طریق اینترنت، تدریس مدیریت، و اعطای بورس های تحصیلی برای دانشجویان کشورهای منطقه مورد تأکید قرار گرفته تا نسل های جدید در «خاورمیانه بزرگ»، متناسب با سلیقه آمریکا و هم پیمانانش تربیت شوند.

اما در بخش بعدی، که توسعه اقتصاد سرمایه داری است، این طرح در صدد پر کردن شکاف اقتصادی بین کشورهای منطقه و غرب می باشد. آمریکا کلید این تحول را در آزادسازی توان بخش خصوصی می داند که اصلی ترین موتور رشد اقتصادی و ایجاد فرصت های شغلی به شمار می رود. از این منظر، رشد و پیدایش یک طبقه با تجربه در کارها، مهم ترین عنصر برای رشد دموکراسی و آزادی در منطقه به حساب می آید. به همین دلیل، طرح «خاورمیانه بزرگ» کشورهای «گروه هشت» را به سرمایه گذاری برای رشد این کشورها، کمک های مالی و فنّی به بخش خصوصی، ایجاد یک منطقه آزاد تجاری، تأسیس صندوق جبران کمبودهای اقتصادی در خاورمیانه، و حمایت از پیوستن کشورهای منطقه به سازمان تجارت جهانی تشویق کرده است.

 

2. پیشینه طرح «خاورمیانه بزرگ»

طرح «خاورمیانه بزرگ» مسبوق به راهبردها و پیشینه نظری خاصی است که بدون توجه به آنها، فهم اهداف و سمت و سوی غرب از ارائه و تحمیل این قبیل پیشنهادها میسّر نمی گردد. این طرح، محصول روحیه و جهان نگری انسان امروز غرب است که دولتمردان آن خطه را به راه سلطه بر جهان می کشاند. در آن جهان نگری، جهان فهمی و ایدئولوژی، که بسیار بنیادی تر از مفاهیم رایج در فضای سیاسی جهان می باشند، انسان، جامعه و تاریخ، تعریف و تحلیل خاصی می یابند که در اثر آن، جهانی شدن، توسعه، و تلاش برای سیطره مادیت بر زندگی بشر و گسترش رفاه او، آرمان غایی همه تمدّن های گذشته و رسالت همه قهرمانان و نقش آفرینان راه آزادی معرفی می گردد.

جهانی شدن یا توسعه جهانی که اکنون توسط ایالات متحده آمریکا پی جویی و ردگیری می شود، پیش از آنکه به اراده و تمایل رجال محدودی از سیاستمداران و قدرتمندان آمریکا و اروپا معطوف باشد، بر مبانی و جهت گیری بنیادی تمدّن مادی غرب تکیه دارد و از روح استکباری و سیطره جو و تمامیّت خواه آن فرهنگ سرچشمه می گیرد. از این رو، حتی تهدید و تطمیع نیز قادر نیست که غرب را به طور کلی از اصل خواسته اش جدا ساخته و به اندیشه جایگزین دیگری در عرصه بین الملل مشغول گرداند.

امپریالیسم و استعمارگری، که ملازم با مبانی تمدّن مادی است و منشأ آفرینش حوادث جهانی در قرون گذشته بوده است، شکل ثابتی ندارد و از ساختار خاصی تبعیت نمی کند و حتی هم پیمانانی را که با آنها در اصل عدول از جهت انبیای الهی اشتراک دارند، نیز به مسلخ می برد و قربانی خویش می سازد. تقابل اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا شاهدی بر این مدعاست. جنگ سرد، عرصه زورآزمایی و تنازع دو ایدئولوژی برآمده از اصالت بشر، برای توسعه و گسترش خویش در گستره زمین بود. پس از فروپاشی اردوگاه سوسیالیسم و بلوک شرق، بشر در معرض تحمیل سرمشقی به نام «لیبرال دموکراسی»(8)قرار گرفت. بسیاری از روشن فکران غرب گرا فروپاشی نظام کمونیستی در اتحاد جماهیر شوروی را به منزله علو و برتری «لیبرال دموکراسی» در ارائه پارادایم ایجابی برای همزیستی ملت ها و دولت های جهان تصور کردند و با ارائه نظریه های امپریالیستی کوشیدند استعمارگری و قلدرمآبی غرب را در قالبی نو عرضه کنند. در واقع، به دلیل آنکه آمریکا یگانه کشوری است که از جهت توانمندی های نظامی و تکنولوژیکی گوی سبقت را از همه قدرت های دیگر ربوده است، ایجاد نظم نوین جهانی و شناساندن آمریکا به عنوان رهبر بلامنازع جهان، در دستور کار نظریه پردازان مزبور قرار گرفت.

فرانسیس فوکویاما (Fransis Fukuyama) تحلیلگر مؤسسه مطالعاتی «راند»و سیاست شناس مقیم آمریکا، در مقاله معروف «پایان تاریخ»(9)تأکید می کند که دموکراسی لیبرال، همان ایدئولوژی تکامل یافته ای است که سیر تاریخ آن را به الگوی مطلوب همه بشر تبدیل کرده است و آدمیان هیچ گاه نمونه ای بهتر از «لیبرال دموکراسی» ابداع نخواهند کرد، بلکه این نظام، به تدریج مورد پذیرش ملل و دول دنیا قرار گرفته و سبک های زندگی و نوع نگرش اجتماعی آنها شباهت وافری به یکدیگر خواهد یافت. از نظر فوکویاما انسان ها پس از تجربه همه الگوهای حکومتی (اعم از پادشاهی، آریستوکراسی، فاشیستی و...) اکنون به الگوی برتر دست یافته اند و گره همه مسائل مهم و اساسی خود را گشوده اند و به این معنا، تاریخ دیگری در کار نخواهد بود; زیرا تغییرات و تحولات جوامع انسانی نمی تواند بی پایان باشد، بلکه این فرایند بالاخره پایان می پذیرد; پایان تاریخ هنگامی است که آدمی به طرحی از زیست اجتماعی برسد که نیازهای اساسی خود را پاسخ گفته و بهبود ببخشد.

پس از فوکویوما، ساموئل هانتینگتون استاد دانشگاه هاروارد، نظریه جدیدی را با عنوان «برخورد تمدّن ها» ارائه کرد. او بر خلاف فوکویاما عقیده دارد که تجدّدگرایی ضرورتاً غربی شدن را به دنبال نمی آورد; چرا که جوامع گوناگون در دنیای جدید در تلاشند تا با تکیه بر فرهنگ های بومی و سنّتی خود به سوی مدرن شدن حرکت کنند و این امر، حاکمیت بلامنازع غرب را تضمین نمی کند. به زعم وی، در جهان امروز، دیگر منافع «دولت ـ ملت»ها صاحب نقش اساسی در عرصه بین المللی نیست، بلکه به تدریج اتحادهای بزرگ تمدّنی شکل خواهد گرفت و همه مناقشات بزرگ سیاسی و اجتماعی، به سود و زیان کشورهای هم تمدّن برگشت خواهد نمود و از این رو، غرب باید خود را مهیای نبرد عظیم تمدّنی کند.(10)

این دو نظریه و نظریه هایی همچون «نظم نوین جهانی»(11)که از سوی بوش پدر مطرح گردید ـ همان گونه که اشاره شد ـ نظریه هایی امپریالیستی هستند که با تبعیض و تحمیل، حفظ و تقویت اقتدار غرب، بخصوص آمریکا را در سرلوحه کار خود قرار داده اند.

با این وجود، آمریکا پس از فروپاشی اردوگاه شرق، سیاست راهبردی روشنی برای پیشبرد برنامه های خود در جهان نداشت و با حوادث گوناگون به صورت انفعالی برخورد می کرد; چرا که این کشور در دوران جنگ سرد، عملکرد خود را بر اساس مبارزه با شوروی ترسیم می نمود و در سیاست داخلی و خارجی خود دارای برنامه و اهداف روشنی بود، اما با فروپاشی نظام دو قطبی، دیگر قادر به توجیه الگوهای اقتصادی و سیاسی و فرهنگی خود در عرصه جهان نبود. آنچه در دوره معاصر به روح تمامیت خواه و استکباری اندیشه مادی غرب، تحرک و انگیزه بیش از پیش داد، حادثه مهم و مشکوک یازده سپتامبر 2001 میلادی بود. آنچه در این روز اتفاق افتاد، هرچند هیمنه و ابهت ابرقدرت غرب را در هم شکست و ساختار ضربه پذیر و شکننده حاکم بر نظام آمریکا را به جهانیان اعلام نمود، اما در عین حال، دستاورد ارزشمندی را برای سردمداران کاخ سفید به ارمغان آورد و آن رهایی از فقدان سیاست راهبردی برای حاکم کردن نظم مورد نظر در جهان، پس از فروپاشی سوسیالیسم بود. رویداد یازده سپتامبر، این امکان را برای آمریکا به وجود آورد که به سیاست خارجی خود هدف و معنایی دوباره ببخشد، و تا مدت ها در جهت تثبیت استکبار جدید در جهان به کار آید. از نظر آمریکا این دوره، سرآغاز عملیاتی کردن نظمی جدید در جهان، و حرکت به سمت توسعه انسانی جهانی و جهانی شدن و یا همان آمریکایی شدن است، و طرح «خاورمیانه بزرگ» را دقیقاً باید در همین راستا تجزیه و تحلیل نمود.

ادامه دارد...

 

پى نوشت ها

1ـ ر.ک: ریچارد رورتی، «فوکو نسخه خاصی نمی پیچد»، روزنامه جمهوریت، 15 تیر 1383.

2ـ یتر برگر، افول سکولاریزم، دین خیزش گر و سیاست جهانی، ترجمه افشار امیری، مؤسسه نشر و اطلاع رسانی پنگاه، 1380، ص 17.

3ـ محسن قانع بصری، «هانتینگتون: تغییر عقیده داده ام»، ماهنامه فکرنو، ش 1 (دی ماه 1377)، ص 7.

4ـ مرزهای «خاورمیانه بزرگ» هنوز به طور دقیق تعریف و ترسیم نشده است. این امر به سلیقه آمریکایی ها بستگی دارد، اما گاهی از گفتارها و تحلیل های آنها چنین برمی آید که این منطقه، شاید بیست و دو کشور عربی، اسرائیل، ترکیه، ایران، پاکستان و افغانستان است، و گاهی به آسیای میانه و کشورهای حوزه قفقاز نیز سرایت می کند.

5ـ حسن حسینی، طرح خاورمیانه بزرگ تر، تهران، موسسه بین المللی ابرار معاصر، 1383، ص 40ـ60.

6ـ محمّدعلی عسکری، «متن کامل طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا»، روزنامه شرق، ویژه نامه نوروز 1383.

7ـ مرتضی شیرودی، «طرح خاورمیانه بزرگ، غرب و کشورهای مسلمان»، فصلنامه اندیشه تقریب، تابستان 1384، ص 86.

8ـ لیبرال دموکراسی، از لیبرالیسم و دموکراسی تشکیل یافته است. این دو معنا هر چند دارای ساحت مشترک مفهومی هستند، اما در عین حال باید به تفاوت های آنها نیز توجه کرد; اندیشه لیبرالیسم شامل ارزش هایی چون فردگرایی، سودطلبی، سکولاریسم، مدرنیسم، طرفداری از بازار آزاد اقتصادی، راسیونالیسم و... است، اما دموکراسی (در غالب نگاه ها) صرفاً ناظر به برابر سیاسی و حقوقی همه افراد، حاکمیت مردم، انتخابی بودن حکام، اصل حکومت اکثریت، تفکیک قوا، پارلمان، تساهل و مداری سیاسی و اعتقادی، و... می باشد.

9ـ فرانسیس فوکویاما، «فرجام تاریخ و آخرین انسان»، ترجمه علیرضا طیب، نشریه سیاست خارجی، ش 2و3 (1372).

10ـ مجتبی امیری، نظریه برخورد تمدّن ها و منتقدانش، تهران، دفتر مطالعات سیای و بین المللی، ص 22 / ساموئل هانتینگتون، «رویارویی تمدّن ها»، ماهنامه اطلاعات سیاسی و اقتصادی، خرداد و تیر 1372، ص 4.

11ـ مهدی پرهام، «نظام نوین جهانی»، ماهنامه دنیای سخن، ش 5، ص 34

  نظرات ()
مطالب اخیر مقتدی صدر در عربستان به دنبال چیست؟ چالش‌های بارزانی برای استقلال اقلیم؛ بارور کردن ابرها دوای درد بی آبی و خشکسالی ایران می شود؟ «مفهوم قدرت و جایگاه آن در تئوری روابط بین الملل» نقش و جایگاه امارات عربی متحده در تحولات یمن آیا جنوب عربستان تجزیه خواهد شد؟ + تصاویر تجزیه سوریه عملا کلید خورده است 30 ویژگی کره جنوبی از نظر سریع القلم پنج سلاح روسی که چینی ها بایـد از آن بترسنـد+تصویـر ترس اعراب از ایران بوی حسادت می‌دهد
کلمات کلیدی وبلاگ ایران (۱۳۱) سوریه (٦٥) ترکیه (٥۸) امریکا (٥٢) خاورمیانه (٤٧) بحران سوریه (۳٩) سیاست خارجی (۳٥) عراق (۳۳) عربستان (٢٩) مقالات جغرافیای سیاسی (٢٥) داعش (٢٤) یمن (٢٢) ژئوپلتیک (٢٢) تحولات یمن (۱٩) مصر (۱۸) روسیه (۱۸) سیاست خارجی ایران (۱٧) اوباما (۱۳) تحولات جهان عرب (۱۳) تحولات سوریه (۱۳) قطر (۱٢) بیداری اسلامی (۱٢) کردها (۱۱) روابط بین الملل (۱٠) اردوغان (۱٠) القاعده (۱٠) سیاست (۱٠) امنیت (۱٠) انرژی (۱٠) صادرات گاز (۱٠) حوثی ها (۱٠) چین - امریکا (٩) چین (٩) قدرت نرم (٩) توافق هسته ای (۸) سیاست خارجی امریکا (۸) سلفی گری (۸) تحریم (۸) دیپلماسی (۸) جهان عرب (۸) پرونده هسته ای (٧) اعراب (٧) پاکستان (٧) لبنان (٧) نفت (٧) افغانستان (٧) عربستان سعودی (٧) اتحادیه اروپا (٧) اسلام گرایی (٧) خلیج فارس (٦) گاز (٦) اسرائیل (٦) انتخابات (٦) آفریقا (٦) تروریسم (٦) جهانی شدن (٦) اخوان المسلمین (٦) روابط ایران ترکیه (٦) انتخابات‌ (٦) خاورمیانه اسلامی (٦) آسیای مرکزی (٦) تاریخچه داعش (٦) داعش عراق (٥) داعش سوریه (٥) بندر چابهار (٥) شیعیان یمن (٥) سیاست خارجی ترکیه (٥) بهار عربی (٥) ایران عراق (٥) ایران امریکا (٥) خاورمیانه بزرگ (٥) انتخابات شورا (٥) رژیم های بین المللی (٥) امنیت ملی (٥) استراتژی (٥) جغرافیا (٥) وهابیت (٥) اروپا (٥) رسانه (٥) حزب الله (٥) دیپلماسی عمومی (٥) کردستان (٥) جنگ نرم (٥) کردستان عراق (٥) هژمونی (٤) نوری مالکی (٤) علویان (٤) شمال آفریقا (٤) مذاکرات هسته ای (٤) مرز (٤) بشار اسد (٤) انقلاب اسلامی (٤) حزب الله لبنان (٤) امارات متحده عربی (٤) اردن (٤) فلسطین (٤) بلوچستان (٤) امارات (٤) جغرافیای سیاسی (٤) اوکراین (٤) سیاست خارجی قطر (٤) علویان ترکیه (٤) کردهای سوریه (٤) گاز ایران (٤) جبهه النصره (٤) ارتش آزاد سوریه (٤) قفقاز جنوبی (٤) رقابت ایران و عربستان (٤) تبلیغات انتخابات (٤) ژئواستراتژیک (٤) نظام بین الملل (٤) افراط گرایی (٤) داعش در عراق (٤) چین اقتصاد (۳) ساختار یمن (۳) بحران عراق (۳) حوثی های یمن (۳) سیاست خارجی روسیه (۳) فدرالیزم (۳) شیوه تبلیغات انتخاباتی (۳) ژئوپلتیک گاز (۳) هدف مندی یارانه ها (۳) ژئوپلتیک ایران (۳) مدیریت بحران (۳) استراتژی ایران در عراق (۳) انقلاب های عربی (۳) چاپ تبلیغات انتخابات (۳) خاورمیانه جدید (۳) علویان سوریه (۳) حافظ نیا (۳) قطر شبکه الجزیره (۳) همکاری بین المللی (۳) یارانه (۳) خزر (۳) دموکراسی (۳) طالبان (۳) آذربایجان (۳) فرهنگ (۳) ترانزیت (۳) منافع ملی (۳) انتخابات ریاست جمهوری (۳) تحریم های بین المللی (۳) جهان اسلام (۳) شورای امنیت (۳) قفقاز (۳) خط لوله صلح (۳) حسن البنا (۳) ایران عربستان (۳) انتخابات ایران (۳) 11سپتامبر (۳) ژئواستراتژی (۳) حقوق بین الملل (۳) کریمه (٢) تبارشناسی (٢) موادمخدر (٢) بحران آب (٢) تحریم اقتصادی (٢) نفت وگاز (٢) سازه انگاری (٢) منطقه گرایی (٢) اسد (٢) شیعیان عربستان (٢) هارتلند (٢) ایران هراسی (٢) مدل مفهومی (٢) شورای همکاری خلیج فارس (٢) رئیس جمهور آمریکا (٢) حزب عدالت و توسعه (٢) بارزانی (٢) ایران هسته ای (٢) احمدی نژاد (٢) اسلام سیاسی (٢) جمهوری آذربایجان (٢) تهدید نرم (٢) پوتین (٢) غرب (٢) اسلام (٢) آمریکا (٢) لیبی (٢) مازندران (٢) حق وتو (٢) مذاکره (٢) کویت (٢) بی بی سی (٢) جمهوری اسلامی ایران (٢) آلمان (٢) روحانی (٢) سازمان ملل (٢) ارتباطات (٢) جهان سوم (٢) هویت فرهنگی (٢) بحران (٢) هویت ملی (٢) موسویان (٢) قومیت (٢) شیعیان عراق (٢) چالش های ترکیه (٢) راهبرد ترکیه در سوریه (٢) ترکیه سوریه (٢) امریکا خاورمیانه (٢) انتخابات امریکا (٢) لبنان و بحران سوریه (٢) ساختار شورای امنیت (٢) سیاست بین الملل (٢) محمد مرسی (٢) عراق جدید (٢) کردستان سوریه (٢) رشد اسلام گرایی (٢) ایران سوریه (٢) قدرت ملی (٢) تاریخ یارانه (٢) رقابت ایران و ترکیه (٢) امنیت جمهوری اسلامی ایران (٢) موضوع هسته ای ایران (٢) ترکیه وبحران سوریه (٢) آگهی انتخاباتی (٢) مشاوره تبلیغات انتخابات (٢) القاعده آفریقا (٢) چاپ آگهی انتخاباتی (٢) چاپ تراکت انتخابات (٢) انتخابات ترکیه (٢) روابط با عراق (٢) روابط ایران و ترکیه (٢) نظریه های روابط بین الملل (٢) مشاوره انتخاباتی (٢) انقلابات عربی (٢) ترکیه خاورمیانه (٢) پیمان کمپ دیوید (٢) مرزهای ایران (٢) بازار انرژی (٢) موازنه قدرت (٢) ترورریسم (٢) انر}ى هسته ای (٢) رژزیم حقوقی (٢) مقاومت و حزب الله (٢) انقلاب تونس (٢) انقلاب مصر (٢) خاورمیانه جدید (٢) علی عبدالله صالح (٢) تحولات خاورمیانه (٢) تحولات مصر (٢) ایران مصر (٢) تحریم سیاسی (٢) اسلام رادیکال (٢) رادیکالیسم اسلامی در آفریقا (٢) جایگاه قطر (٢) ترورریسم سوری (٢) اقتصاد امارات (٢) سیاست خارجی عربستان (٢) کریدور شمال- جنوب (٢) طرح توسعه شرق (٢) توسعه شرق (٢) یرنامه چهارم توسعه (٢) حکومت اقلیم کردستان (٢) ساختار قومی یمن (٢) شیعیان زیدی (٢) دولت اسلامی عراق و شام (٢) سیاست خارجی چین (٢) ایران ترکیه سوریه (٢) عبدربه منصور هادی (٢) الگوی امنیتی (٢) سلفی گری وهابی (٢) مقالات ژئوپلیتیک (٢) مقالات ژئوپلتیک (٢) گروه سلفی خراسان (٢) گروه خراسان (٢) گروه تکفیری خراسان (٢) ژنوم ژئوپلیتیک (٢) بحران یمن (٢) روابط افغانستان -پاکستان (٢) منابع گازی (٢) تبارشناسی تروریسم (٢) هیدروپلیتیک آب (٢) کنکره امریکا (٢) رودخانه مرزی (٢) داعش افغانستان (٢) دیپلماسی آبی (٢) روابط ایران روسیه (٢) الرمادی (۱) مدیریت سیاسی فضا (۱) منظقه آزاد چابهار (۱) مدل اندرسون، (۱) روابط ایران و عمان (۱) کد ژئوپلیتیک (۱) ژئوپلتیک نفت (۱) روابط ایران -اروپا (۱) عبدالرضا فرجی راد (۱) آثار توافق هسته ای بر خاورمیانه (۱) سلاح های روسی (۱) روابط روسیه چین (۱) نقش امارات در یمن (۱) باور سازی ابرها (۱) انتخایات ترکیه (۱) اسلام گرایان ترکیه (۱) نوار مرزی ایران ترکیه (۱) مسائل مرزی (۱) تجزیه استانهاس سنی عراق (۱) تحول ژئوپلیتیک (۱) ساختار ژئوپلیتیکی جهان (۱) جغرافیای سیاسی (۱) نظریه‌های ژئوپلیتیک (۱) داعش در آسیای مرکزی (۱) دولت آشتی ملی افغانستان (۱) سیاست خارجی پاکستان (۱) دموکرات ها (۱) عربستان یمن (۱) ژئواستراتژیک ایران (۱) حسن بهشتی پور (۱) تحریم های علیه ایران (۱) نیچروان بارزانی (۱) استخدام کارشناس ارشد علوم سیاسی (۱) دعوت به همکاری روابط بین الملل (۱) استخدام کارشناس ارشد روابط بین الملل (۱) استخدام ارشد روابط بین الملل (۱) افغانستان ایران (۱) سیاست خارجی افغانستان (۱) ژئوپلیتیک آب (۱) نقش ایران عربستان در یمن (۱) قدرت ملی ایران (۱) دالان شمال جنوب (۱) ژئوپلتیک بلوچستان (۱) فیمینسیم (۱) هیدرو پلیتیک (۱) مختاری،حسین (۱) عبدی،عطاءالله (۱) داعش آفریقا (۱) جریان های افراطی (۱) روابط عربستان اسرائیل (۱) تفاهم لوزان (۱) پارلمان ترکیه (۱) ارتش های جهان (۱) روسیهر (۱) گروه تروریستی خراسان (۱) ایرانیان در قزاقستان (۱) شیعیان قزاقستان (۱) آذری های قزاقستان (۱) نونس (۱) نقشه سوریه (۱) نقشه نبرد در سوریه (۱) جبهه‌های جنگ در سوریه (۱) انرژی هسته ای (۱) تروریسم سلفی- تکفیری (۱) تروریسم سلفی (۱) احزاب آذربایجان (۱) جنبش مقاومت (۱) آگهی جذب فوق لیسانس علوم سیاسی (۱) اقتصاد قطر (۱) داعش در سوریه (۱) بندربن سلطان (۱) دیپلماسی شهری (۱) اسه آن (۱) نگاه به شرق (۱) ابوبکر البغدادی (۱) کارکرد گرایی (۱) حامیان داعش (۱) تحولات عراق (۱) موصل (۱) اقتصاد یمن (۱) یمن در نگاه استراتژیک عربستان (۱) زیدی های یمن (۱) جغرافیای یمن (۱) واقعیت داعش (۱) کردهای عراق (۱) آینده کردها (۱) الحوثی ها (۱) انتخابات‌ سوریه (۱) ساختار قومی (۱) کردهای ایران (۱) انرژى هسته ای (۱) ژئوپلیتیک عراق (۱) ساختار سیاسی عمان (۱) اقتصاد عمان (۱) نفت کردستان (۱) ترکیه داعش (۱) رابطه ترکیه با داعش (۱) جنگ آب (۱) مناطق جدایی طلب اروپا (۱) جدایی طلبی (۱) کوبانی (۱) تقابل ترکیه-عربستان (۱) اختلاف ترکیه عربستان (۱) رقابت ترکیه عربستان (۱) سقوط صنعا (۱) ترانزیت گاز (۱) انصارالله (۱) موقعیت اقتصادی یمن (۱) جایگاه منطقه ای یمن (۱) روابط آمریکا روسیه (۱) تروریسم رسانه ای (۱) ریشه های بحران سوریه (۱) دوران جنگ سرد (۱) یکجانبه گرایی (۱) چندجانبه گرایی (۱) مفهوم منطقه گرایی (۱) معاهده شنگن (۱) نظریه های انقلاب (۱) انقلاب های عربی (۱) نظریه های جغرافیای سیاسی (۱) نظریه های ژئوپولیتیک (۱) منابع کنکور دکتری علوم جغرافیا ی سیاسی (۱) هارتلند جدید (۱) بهار عربی، (۱) گروه های معارض سوریه (۱) حزب سلفی نور (۱) حزب النهضه (۱) ژئواستراتژی جهانی (۱) مکیندر (۱) امنیت سیاسی (۱) روابط جهانی (۱) توافق ایران و 1+5 (۱) عمق استراتژیک (۱) عمق استراتژیک ایران (۱) روسیه سوریه (۱) سلفی گری تکفیری (۱) وهابیت تکفیری (۱) تحولات اقتصادی امارات (۱) تحریم نفتی (۱) چالش های صادرات گاز (۱) سیاست خارجی دولت نهم ودهم (۱) جبهه اسلامی سوریه (۱) اتحادیه اروپایی (۱) روند صلح (۱) فلسطین، اسرائیل (۱) روندصلح خاورمیانه (۱) جغرافیای خاورمیانه (۱) تاریخ خاورمیانه جدید (۱) مازی (۱) شیعیان مالزی (۱) بلوچستان آزاد (۱) مدل مفهومی بحران سوریه (۱) تجزیه سوریه (۱) محمد جواد ظریف (۱) مذاکرات سازش (۱) یاران رئیس جمهور (۱) گروه های ذینفوذ (۱) همگرایی، واگرایی (۱) منارعات قومی (۱) ارتش آزاد مصر (۱) بوکوحرام (۱) توسعه ملی (۱) سیاستهای امنیتی (۱) جنگ تمدنها (۱) احزاب عراق (۱) دموکراسی در عراق (۱) تحریم اقتصادی (۱) نقش اردن در سوریه (۱) اعتراضات ترکیه (۱) اسلام گرایی آفریقا (۱) امنیت ایران (۱) انتخابات تبلیغات (۱) شیوه های تبلیغات (۱) تحریم های بین النللی (۱) تحریم های بکجانبه (۱) امنیت، (۱) قفقاز شمالی (۱) روابط ایران و پاکستان (۱) انتخابات پارلمانی المان (۱) حزب سبز آلمان (۱) انقلاب یمن (۱) موج بیداری (۱) آل خلیفه (۱) قذاقی (۱) مقتدا صدر (۱) تهاجم رسانه ای (۱) قدرت سخت (۱) سونامی بیداری اسلامی (۱) جان کری (۱) مدیریت سیاسی (۱) مورگان شوستر (۱) جنبش صهیونیسم (۱) اویغورها (۱) مرزهای ایران و عراق (۱) شبکه های فارسی زبان (۱) نظریه دولت (۱) سیر تکوین دولت درایران (۱) مفهوم دولت (۱) تحول حکومت در ایران (۱) تحولات عربستان (۱) دکتر سمیعی (۱) اقوام -قومیت (۱) الیاس واحدی (۱) نظریه های ژئوپلتیک (۱) عوامل ژئوپلتیک (۱) راتزل (۱) ایران-امریکا (۱) روسیه-چین (۱) جهانی شدن فرهنگ (۱) مجتهدزاده (۱) پور پویان رضا (۱) منابع دکترای جغرافیای سیاسی (۱) ژئوپلتیک انتقادی (۱) ژئوپلتیک فراگیر (۱) ایران- روسیه (۱) جوزف نای (۱) سفیر انگلیس (۱) نهضت ملی نفت (۱) جغرافیای انتخابات (۱) ارتش روسیه (۱) امپریالیسم خبری (۱) مقالات رسانه و اینترنت (۱) ‍ژئورسانه ژئومدیا (۱) حزب الله و رفتار رسانه ای (۱) منابع ارشد جغرافیای سیاسی (۱) مبانی جغرافیا (۱) متون تخصصی جغرافیا (۱) ژئوپلتیک دوره تولد (۱) ژئوپلتیک دوره احیا (۱) ژئوپلتیک دوره افول (۱) ژئوپلتیک دوره شکوفایی (۱) ژئواستراتژِی خلیج فارس (۱) عزت اله عزتی (۱) پایگاه دریای ام الغنم (۱) پایگاه هوایی ظهران (۱) پایگاه دریایی جفیر (۱) پایگاه دریایی خضب (۱) منابع ارشد ژئوپلتیک (۱) موازنه نرم (۱) انتخابات 2012آمریکا (۱) سیاست های روسیه (۱) رئیس جمهور روسیه (۱) سیاست های روسیه سیه (۱) رسانه های یهودی (۱) اامپریاالیسم رسانه ای (۱) شبکه ماهواره (۱) الکوثی (۱) هادی تی وی (۱) شبکه جهانی اهل بیت (۱) تاریخچه بی بی سی (۱) کارمندان بی بی سی فارسی (۱) رسانه نوین (۱) رسانه های ارتباطی (۱) آثار ماهواه (۱) رسانه فارسی (۱) ایران، (۱) جهان تک قطبی (۱) خاورمیانه رمیانه (۱) کردستان ترکیه (۱) توازن قدرت (۱) تجزیه عربستان (۱) سید قطب (۱) مناقشه اعراب و اسرائیل (۱) جنبش اخوان المسلمین (۱) اخوان المسلمین آفریقا (۱) جمال عبداناصر (۱) فرار عروس قذافی (۱) همسر قذافی (۱) اویغورها باما (۱) تحولات مصر لات مصر (۱) آینده مصر (۱) ترکیه اسرائیل (۱) سیاست خاورمیانه ترکیه (۱) اهداف ترکیه (۱) اختلافات مرزی (۱) احزابرسیاسی ایران (۱) ناپایداری احزاب (۱) قدرت نظامی (۱) اخوان المسلمین سوریه (۱) نظر سنجی انتخاباتی (۱) ترکیه سیاست خارجی (۱) اعتراضات سوریه (۱) ترکیه و اعراب (۱) روابط ایران و عراق (۱) مطالعات منطقه ای (۱) ایران و عربستان (۱) انقلاب سوریه (۱) خلیج‌فارس (۱) قدرت نرم ایران (۱) اربیل (۱) انقلابات عربی و ترکیه (۱) چاپ بنر انتخابات (۱) بروشورهای انتخابات (۱) تبیلغات انتخابات (۱) چاپ آگهی (۱) طراحی آگهی انتخابات (۱) گرو های تندرو (۱) جایگاه انتخابات در ایران (۱) چاپ تبلیغات انتخاباتی (۱) چاپ انتخابات (۱) تبلیغات انتخابات مجلس (۱) تبلیغات در انتخابات (۱) شیوه های انتخاباتی (۱) تبلیغات انتخابات رسانه (۱) چاپ آگهی انتخابات (۱) هزینه تبلیغات انتخابات (۱) ایران ترکیه (۱) جریان مقاومت (۱) جبهه مقاومت (۱) ایران اعراب (۱) العراقیه (۱) کشور عمان (۱) قراردادگاز ایران پاکستان (۱) روابط فرهنگی (۱) واردات گاز ترکمنستان (۱) رقابت ایران و مصر (۱) رقایت امریکا روسیه (۱) شورای اطلاعات ملی آمریکا (۱) محمئد (۱) استراتژی ایران (۱) تغییر نظام سوریه (۱) عراق کردستان (۱) بغداد اربیل (۱) ایران ترکبه (۱) ایران ترکیه جهان عرب (۱) مشارکت‌ سیاسی‌ (۱) رای‌ و رای‌دادن‌ (۱) تبلیغات‌ انتخاباتی‌ (۱) یارانه ها در جهان سوم (۱) تاریخچه هدف مندی یارانه ها (۱) فتح اله گولن (۱) انقلاب اسلامی ایران (۱) داود اوغلو (۱) تئوری جیمزروزنا (۱) تجمیع انتخابات (۱) مشاکرت سیاسی (۱) اسلام گرایی ترکیه (۱) اهل تسنن عراق (۱) جنبش مصر (۱) انقلاب مصز (۱) تحولات لبنان (۱) شیعیان کویت (۱) انتخابات گویت (۱) بحرانهای قومی عراق (۱) ترکیه عراق (۱) میادین نفت و گاز (۱) تحدید حدود مرز (۱) خطوط مرزی (۱) چاک هاگل (۱) عهدنامه 1975 (۱) مرزایران عراق (۱) مناقشات مرزی (۱) مرزهای غربی ایران (۱) مرز عراق (۱) ترکان سین کیانگ (۱) استراتژی امریکا (۱) [ جریان های ملی گرا (۱) تحولات ایران (۱) بازیگران تحولات سوریه (۱) مخالفان آل سعود (۱) سقوط بشار اسد (۱) تاثیر ماهواره بر جوانان (۱) هژمون (۱) ارتش آزاد (۱) پیروزی اوباما (۱) ارتش عراق (۱) استراتژی چیست (۱) تاثیرات شبکه های ماهواره ای (۱) نقش مخرب شبکه های خارجی (۱) مرزهای دریایی ایران (۱) مرزهای ایران در خلیج فارس (۱) مرزهای ایران و کویت (۱) آثار بحران سوریه (۱) پیامدهای بحران سوریه (۱) فلسفه جغرافیا (۱) مسعود بارزانی (۱) موازنه منطقه ای (۱) جلال طالبانی (۱) عدالت و توسعه (۱) جنبش اسلامی (۱) صادرات نفت (۱) کردهای ترکیه (۱) سیاست ترکیه (۱) جمهوری خواهان (۱) ارتش امریکا (۱) روابط ایران و عربستان (۱) امنیت منطقه ای (۱) اصلاح شورای امنیت (۱) استراتژی امنیت (۱) انتخابات کویت (۱) پیامدهای انتخابات کویت (۱) امریکا خلیج فارس (۱) امریکا سیاست خارجی (۱) پارس جنوبی (۱) سیاست خارجی پاکستان (۱) ایران پاکستان (۱) قطر سیاست (۱) روابط خارجی قطر (۱) قطز خاورمیانه (۱) امریکا قطر (۱) پیامدهای سقوط بشار اسد (۱) سقوط اسد (۱) سقوط سوریه (۱) امنیت اسرائیل (۱) اهداف ترکیه در سوریه (۱) تئوری های روابط بین الملل (۱) رژیم های سیاسی (۱) جامعه شتاسی سیاسی (۱) تئوری های بین الملل (۱) حمیرا مشیر زاده (۱) تاریخ سوریه (۱) اقتصاد سوریه (۱) جغرافیای سوریه (۱) تحولات عربی (۱) رقابت ایران ترکیه (۱) خشکسالی (۱) نظریه (۱) ناتو (۱) جزایر سه گانه (۱) تنش زدائی (۱) دریای خزر (۱) ترکمن (۱) جغرافیای سیاسی خاورمیانه (۱) چشم انداز (۱) سکولار (۱) هیرمند (۱) تجارت آزاد (۱) قالیباف (۱) اقتصاد ایران (۱) اسلام هراسی (۱) اوپک (۱) مشارکت سیاسی (۱) ظریف (۱) شما (۱) باکو (۱) انگلستان (۱) حاکمیت (۱) سکولاریسم (۱) استراتژیک (۱) احزاب (۱) ژئوپلیتیک (۱) جرج بوش (۱) هویت (۱) تشیع (۱) تبلیغات انتخاباتی (۱) توسعه اقتصادی (۱) ارمنستان (۱) حماس (۱) بریتانیا (۱) روابط خارجی (۱) توسعه پایدار (۱) بحرین (۱) مشارکت مردمی (۱) صهیونیسم (۱) اکونومیست (۱) قانون انتخابات (۱) سوخت هسته ای (۱) مدودف (۱) کلینتون (۱) قدرت (۱) جان مک کین (۱) گردشگری (۱) رهبری (۱) توریسم (۱) هیلاری کلینتون (۱) مصدق (۱) بغداد (۱) توسعه (۱) هند (۱) بوش (۱) قزاقستان (۱) دولت (۱) مبارک (۱) سرزمین (۱) موشک (۱) مدیریت (۱) ونزوئلا (۱) مقاومت (۱) ماهواره (۱) انتخابات مجلس (۱) آب (۱) شیعیان (۱) دبی (۱) انتفاضه (۱) آذری (۱) سلام (۱) دانش (۱) علم (۱) انقلاب ایران (۱) ملی گرایی (۱) ترکمنستان (۱) عمان (۱) اومانیسم (۱) کره جنوبی (۱) آتاتورک (۱) انتخابات آمریکا (۱) علوم سیاسی (۱) ریگی (۱) هوگو چاوز (۱) گرجستان (۱) هرمنوتیک (۱) رژیم صهیونیستی (۱) منافع (۱) بی بی سی فارسی (۱) راه آهن (۱) بین الملل (۱) تاریخ اسلام (۱) مشترک المنافع (۱) رئیس جمهور (۱) چاوز (۱) واقع گرایی (۱) فرانسیس بیکن (۱) ابوموسی (۱) قیمت نفت (۱) آسیای مرکزی و قفقاز (۱) رضاشاه (۱) ایران گردی (۱) پارس جنوبی (۱) فیس بوک (۱) صدای امریکا (۱) جنگ روانی (۱) آل سعود (۱) فعالیت هسته ای (۱) ژئوپولیتیک (۱) کشف حجاب (۱) موساد (۱) رژیم حقوقی (۱) اسامه بن لادن (۱) جنگ سرد (۱) کرکوک (۱) زیباکلام (۱) قدرت نظامی ایران (۱) برخورد تمدنها (۱) سیدجمال الدین (۱) علاوی (۱) منطقه آزاد ارس (۱) جنگ یمن (۱) حسین بشیریه (۱) موقعیت ایران (۱) فرصت چالش (۱) حوادث زاهدان (۱) استراتژِی (۱) هانتیگتون (۱) مرز امنیت (۱) گزارش سازمان ملل (۱) نجران (۱) چرخه سوخت هسته ای (۱) نظم نوین جهانی (۱) مصطفی کمال آتاتورک (۱) هویت قومی (۱) شیعه ستیزی (۱) صعده (۱) تنب بزرگ (۱) ترانزیت کالا (۱) امارات متحده (۱) نظریه تربیتی (۱) مناقشه (۱) ارتش چین (۱) پیروزی در انتخابات (۱) امنیت انرژی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) رود ارس (۱) دولت یازدهم (۱) الشباب (۱) گرهاردشرودر (۱) الهام علی اف (۱) سیاست داخلی (۱) هانتینگتون (۱) سازمان های بین المللی (۱) بنیادگرایی (۱) سلاح شیمیایی (۱) لویی جرگه (۱) مفهوم قدرت (۱) موتلفه اسلامی (۱) المنار (۱) توییتر (۱) تقسیمات کشوری (۱) ژئواکونومی (۱) شنگن (۱) سرحد (۱) جنگ رسانه (۱)
دوستان من تنهایی خورشید بررسی استراتژیک دانش سیاست و روابط بین الملل دیپلماسی ایرانی فرارو عصرایران مرکز تحقیقات استراتژیک مرکز مطالعات وزارت امورخارجه مرکز مطالعات تاریخ معاصر مرکز مطالعات تاریخ معاصر مرکز مطالعات استراتژیک آریا پرتال زیگور طراح قالب