ایران بازگو
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ ایران بازگو
آرشیو وبلاگ
      ایران بازگو (بازگو کننده گلچینی ازاخبار و پژوهش های سیاسی و ژئوپلتیکی روز ایران و جهان)
علویان ترکیه و علویان سوریه نویسنده: ایران بازگو - ۱۳٩۱/۱٠/۱٢


علویان ترکیه و علویان سوریه

نویسنده:مارینی آرینگبرگ و لانناتزا
ترجمه: عباس برومند اعلم**
  آیا تغییر ساختاری در تاریخ علویان ترکیه و علویان سوریه رخ داده است ؟ این پرسشی است که در این مقاله بر آن متمرکز می شویم تا شباهت ها و تفاوت های این دو گروه را تحلیل کنیم.

از اوایل قرن بیستم تبعیض های قدیم در دوره امپراتوری عثمانی علیه این دو گروه اقلیت پایان یافت و سیاست کمال آتاتورک در ترکیه ونیز فرانسه در سوریه ، درها را به روی علویان در این دو جامعه گشود، به گونه ای که هر یک توانستند آثار پایداری بر جوامع خود بگذارند. تأثیرات سیاسی این دو گروه درخلال هفتاد سال اخیر به طور چشم گیری افزایش یافته است. تغییر شرایط اقتصادی و اجتماعی مستلزم برجسته شدن درک موقعیت های جدید آنان بود،به طوری که این تغییرات پاسخی محسوب می شد به گسترش و توسعه جوامع آنها نسبت به یکدیگر گروه ها در ترکیه و سوریه ؛عواملی که هم ایجابی و هم سلبی بود.


پیشینه علویان ترکیه و علویان سوریه
فرضیه های متفاوت درباره ی خاستگاه این دو گروه به شرح زیر است :
علویان ترکیه عموماً خاستگاه خود را به صورت نژادی و براساس گویش و زبان مادری شان به قبایل ترک یا کرد نسبت می دهند؛چنانکه علویان سوریه نیز خواستگاه خود را به یک نژاد قبیله ای عرب نسبت می دهند. زبان ترکی علویان ترکیه بدین معناست که خاستگاه فرقه ای آنها ریشه در یک محیط اسلامی ـ ترکی خالص با رهبران مذهبی ترک دارد و نه محیط مذهبی و ارزشی دیگر، بنابراین هرگونه پیوند احتمالی بین علویان در ترکیه و علویان در سوریه به طور کامل و طبیعی ممتنع است.
این دو فرقه ،همانند هر گروه یا فرقه مذهبی دیگر ، باورها و عقاید خودشان را بر پایه اساطیر بومی متعلق به خود بنا کرده اند که از دیدگاه مذهبی محترم و مقدس هستند . علاوه بر روایات و اساطیر مذهبی که اعتبار و مشروعیت خود را دارند ، دیگرعناصر تاریخی نیز به عنوان عوامل اقتصادی ـ اجتماعی مکمل ،دارای اعتبار می باشند . رویکرد این مقاله بر مبنای نتایج و دستاوردهای روش تحقیق بررسی مقایسه ای تجربی اقتصادی ـ اجتماعی است.
فتح و اسلامی شدن آناتولی و منطقه جبل انصاریه
حمله قبایل ترک به آناتولی (1) در پی نبرد ملازگرد در 1071 م آغاز شد ؛نبردی که در آن رومانوس اول امپراتور بیزانس اسیرگردید و راه برای مهاجرت انبوه و تغییرات در منطقه باز شد .اینها همان مردمان «اغوز» بودند که تاکنون سلطنت سلجوقی را در ایران و عراق ایجاد کرده بودند؛همان طور که اندکی بعد دولت و جامعه سلجوقی دیگری را در آناتولی ایجاد کردند .آنان در گروه های کوچک سرباز که «غازی» نامیده می شود تحت رهبری رهبران مقدس صوفی (باباها) سازماندهی می شدند.(2)
جمعیت مسیحی غالباً یونانی ،ارمنی ، گرجی و سوری که تا این زمان بر اثرحملات قبلی کاهش یافته بود، بعد از آن نیز بر اثرجنگ و مهاجرت و یا تشرف به دین اسلام شمارشان کاهش یافت(3) صوفی ها در طول دولت سلجوقی نقش مهمی داشتند. اعضای حلقات مختلف صوفی مانند قلندریه و رفاعیه ازآسیای میانه وشرق ایران به آناتولی مهاجرت می کردند ،گروه های دیگر نیز بر اثرحملات مغول به سوی غرب رانده شدند. با مهاجرت مردمان ترک ،رهبری باباهای صوفی تثبیت می شد. آنها اقامتگاه های خود را درمنطقه سکونت جدید تأسیس کردند و کوشیدند تا آنها را به بهره برداری برسانند. تکیه ها و تربیت خانه ها بنا شدند و باغ ها کشت شدند و مدارس توسعه یافتند .آنها برای رفاه مسافران تدارک می دیدند و نیز در نزاع های بین قبایل میانجی گری می کردند.
صوفیان روستایی یک رفتار پر تسامحی با مسیحیان در پیش گرفتند و ارتباط یونانی ها و ارمنی ها را با اسلام تسهیل کردند. درآناتولی حاجی بکتاش بسیار تکریم می شد . او قرائتی از اسلام را تبلیغ می کرد که ترکیب باورهای شیعی و سنی و آداب دینی اسلامی و مسیحیت بود.(4)
تبلیغات اسلامی برای جماعت مسیحی مأیوس که شکست خود را نشانه ای از مجازات الهی یا پایان تاریخ می دانستند، جذاب می نمود. اندکی بعد مردان مقدس مسلمان با ارائه اسلام در قالب ترکیبی از باورهای ادیان مسیحی و اسلام مورد اقبال قرار گرفتند.
مکان های مقدس مسیحیت را دراختیار گرفتند مسیح نیز مورد احترام و تکریم مسلمانان بود؛اما اغلب خود، مسیحیان پس از تشرف به اسلام ،عقاید و آداب مسیحی را نکوهش می کردند. غسل تعمید ،تقدیس سنت ها ، عیدپاک و اعتقاد به شفاعت مؤثر کلیساها ،ازعقاید مسیحیت ، در اسلام این جماعت ها گنجانده شد.(5)
بدین ترتیب ریشه های علوی گری باید در محیطی همچون منطقه آناتولی جست و جو شود که در آن یک فرآیند آمیختگی بین جوامع مسیحی رها شده و قبایل ترک یا کردی که گونه متفاوتی از اسلام صوفیانه را پذیرفته بودند ،رخ داد.
علویان در سوریه معمولاً نصریه (6) نامیده می شوند که تاکنون فرقه خود را در خلال ده قرن در جبل انصاریه نزدیک لاذقیه تثبیت کرده اند. عقاید پنهانی آنها ترکیبی از عناصر اعتقادی باستانی سوریه یا بت پرستی (به ویژه عبادت عناصر سه گانه خورشید،ماه و ستاره یا آسمان) که احتمالاً از تثلیت مسیحی تأثیر گرفته ،توصیف می شود؛ چنانکه که از مراسم و جشن های مختلف مسیحی و نیز تا حدود زیادی عقاید تجلی یافته در آیین شیعه اسماعیلیه ،که ازامام علی پسر عمو وداماد پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و سلمان فارسی یکی از اصحاب ایرانی پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) پیروی می کنند، متأثر است.
علویان قرن ها بردگان بدون زمین و غلامان و کارگران کشاورز ملاکان و زمین داران مسیحی یا سنی شهری بودند . علویان به سبب گرایش مذهبی و ارتجاع فرهنگی شان مورد نفرت اکثریت سنی بودند. ابن تیمیه ، فقیه برجسته سنی ، فتوایی در قرن چهاردهم میلادی صادرکرد که بر اساس آن علویان ،کافرتراز یهودیان ،مسیحیان و بسیاری از بت پرستان هستند و همین فتوا جنگی را بر ضد آنها برای رضای خدا به راه انداخت .(7)
علویان نه تنها در زمینه های مذهبی آزار دیده اند ، بلکه نژادی به حساب می آمدند که مستحق هیچ لطف و ترحم و حمایتی نیستند .آنها به اسارت برده شده و فروخته می شدند. در خلال آخرین سال های حاکمیت عثمانی ، شرایط اقتصادی آنان به شدت زوال یافت ،به گونه ای که غالباً دختران را به مردم شهرنشین وبیشتر به خاندان های مسلمان سنی
می فروختند و یا اجازه می دادند.(8)

دوران حاکمیت عثمانی
 

به مدت پانزده قرن بیش از نود درصد جمعیت آناتولی مسلمان بودند ،در مقایسه با دوره قبل از شروع مهاجرت ترکان که در آن دوره غالباً مسیحی بودند . بسیاری از این تغییرات آنچنان که قبلاً ذکر شد، به علت مهاجرت انبوه جمعیت مسلمانان بود؛ اما بخش مهم دیگر آن به سبب تغییر مذهب مسیحیان به اسلام بود. این تغییر دین ها به طور بنیادین به شکست مسیحیت آناتولی بر می گردد که در خلال تضعیف دولت بیزانس و کلیسای ارتدوکس یونان و اضمحلال جامعه آناتولی در مواجهه با مهاجرت ترکان رخ داد. در اواخر قرون چهارده و پانزده ، ترکان ،اسقف ها و فرمانداران را از مقاماتشان خلع کردند. عایدات و دارایی های کلیسا را مصادره نمودند . بیمارستان ها ، مدارس ،نوانخانه ها و دیرها را تخریب یا تعطیل کردند و جمعیت مسیحی آناتولی را بدون رهبری و خدمات اجتماعی رها نمودند. باقی مانده روحانیان مسیحی نیز تحت حاکمیت ترکان درگیر نزاع های درونی شدند،به گونه ای که در آینده این امر فقط به تضعیف مؤسسات مسیحی منتهی می شد.(9)
در خلال دوران عثمانی،علویان تحت تبعیض قرار داشتند. کشتارهای دوره ای علویان تا قرن شانزدهم ثبت شده است؛ (10) البته بیشترین اقدامات علیه علویان را نمایندگان جریان بکتاشی همراه با ینی چری انجام می دادند تا زمانی که سازمان مزبوراز بین رفت و مضمحل گردید.(11) علویان همچنین از سازمان های نظامی و نیز مشاغل اداری اخراج می شندند.
هویت فرهنگی ملی : ترک ، عرب یا کرد
علویان از یک گروه هم نژاد نیستند؛چنانکه قبلاً گفته شد، آنها شکاف های زبانی و ارزشی دارند. چهارگروه زبانی مختلف در میان آنها یافت می شود. ترکی ،عربی ،زازا و کرمانجی که دو تای آخری جزو ساختار زبانی فارسی و کردی هستند.(12) هویت ،عمیقاً با زبان مادری هر گروه پیوند خورده است . این واقعیت ، فقدان کامل همکاری یا ارتباطات همه جانبه را در پی دارد.
درباره شمار جمعیت علویان اختلاف نظر هست . بسیاری از منابع علوی ادعا می کنند که آنها بیش از چهل درصد جمعیت ترکیه را تشکیل می دهند؛ در حالی که بالاترین تخمین های علمی نسبت آنها را در حدود بیست درصد برآورد می کند.(13) در اوایل دهه 1990 آنان جمعیت خود را بیست میلیون نفر اعلام کردند .(14) سایر منابع گفتند که بیش از پانزده میلیون نیستند . به هرحال این به وضوح نشان می دهد که شمار ترکان علوی نسبت به اواسط دهه 1980 زمانی که بین سه تا هشت میلیون نفر تخمین نزده می شدند رشد کرده است. علویان کرد حدود 25 درصد کردهای ترکیه (1/5 تا دو میلیون نفر)(15) را تشکیل می دهند. به علاوه ترکیه حدود یک میلیون علوی عرب (نصیری ) دارد. بیشترین آنها که در استان های یا الکساندریه زندگی می کنند نصیری هستند و پیوندهای خودشان را با علویان سوریه حفظ کرده اند.(16)
علویان ترکیه آنچنان که قبلاً ذکرشد ، خود را به هیچ عنوان با علویه سوریه پیوند نمی زنند،اگر چه هر دو ، تا حدودی با پس زمینه های تاریخی مشترک که از مسیحیت به گونه ای خاص از اسلام تغییر دین داده اند ، پیوند دارند و آن را حفظ کرده اند. نمونه های مهم سنت های مسیحی مانند عیدپاک ، شرب خمر یا عدم ساخت مسجد ، از این جمله است . به نظر می رسد هویت آنها به نوعی عمیقاً به هم پیوند خورده است . ژئوپلیتیک محیط قبایلی آنان با پس زمینه های عربی ، ترکی یا کردی که از آن سرچشمه گرفته اند ،به عنوان عوامل متمایز کننده و جدا کننده عمل می کند .این رفتارها در ترکیب با استفاده از تقیه ـ یک اصطلاح اسلامی معادل پنهان کاری در رفتارهای مذهبی تحت اجبار یا ظلم (17) ـ قرار می گیرد.
نصیری ها حدود دوازده تا پانزده درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند.(18) چنانکه ذکرشد ، فرقه مذهبی آنها در خلال قرن دهم درجبال انصاریه نزدک شهر لاذقیه شکل گرفت. اینجا هنوز هم منطقه اصلی آنهاست؛اگر چه فرایند شهرنشینی به علاوه افزایش شمار علویان در درون شبکه های تصمیم گیری سیاسی و نظامی در حضور آنها در سایر مناطق و به ویژه در دمشق مؤثر بوده است.
حدود یک میلیون علوی عرب زبان نیز در ترکیه هستند که غالباً در داخل یا نزدیکی استان های یا الکساندریه [اسکندریه] زندگی می کنند. شایان ذکراست ترکیه در یک توافقنامه در سال 1921 با فرانسه پذیرفت که فرانسه سراسر سوریه را بر اساس قانون ملت تحت قیمومیت بگیرد. استان سنجک (Sanjak) در ازای امتیازات گسترده به جمعیت کثیر ترک آن تحت حاکمیت اداری قیم [فرانسه] قرارگرفت. فرانسه در 1936 پیشنهاد اعطای استقلال به سوریه را مطرح کرد که شامل سنجک نیز می شد. آنکارا واکنش منفی نشان داد و در 1939 استقلال مزبور رسماً مشروط به همکاری با ترکیه شد. پرسشی هنوز محل مناقشه بود. اینکه در 1939 کدام یک از دو گروه ترکان یا اعراب اکثریتِ [در استان مزبور] هستند ؟(19) کل جمعیت 220/000 نفر بود. 39 درصد عرب سنی ، 8 درصد مسیحی و بقیه کرد،قفقازی و یهودی بودند.
اکثر رعایای فرودست ،علویان عرب زبانی بودند که طبقه استثمارشده به دست مالکان سنی ترک معرفی می شدند و هنگامی که سنجک به ترکیه باز گردانده شد،بسیاری از آنها آنجا را ترک کردند به طوری که پس از دو ماه حدود پنجاه هزار پناهنده وارد سوریه شدند . اینها غیر از حدود ده هزار علوی نصیری پناهنده بودند.(20)

چگونگی توسعه جایگاه علویان در ترکیه
 

کمال آتاتورک و سکولاریسم
 

کمال آتاتورک فرایند سکولاریزاسیون در کشور به شدت پی گیری می کرد، که شامل براندازی نظام خلافت نیز می شد؛نهادی که در کارکرد اسلامی اش نماد اقتدار معنوی سلطان بود؛اقتداری که در ارتباط با مسلمانان تعریف می شد .
نظام صوفیان یا درویشان غیرسنتی اما پرقدرت را نیز آتاتورک سرکوب کرد و نظام آموزشی دینی محلی را برچید . همزمان با سکولاریست های عقیدتی و نخبگان مدرنیست شهری ، رژیم آتاتورک تلاش کرد که مؤسسات اسلامی را که دولت و مذهب را به هم پیوند می دادند نابود کند.
گرچه آتاتورک موفق شد این اطمینان را ایجاد نماید که اسلام نمی تواند در فرآیند های سیاسی به کار گرفته شود تا بدین ترتیب موقعیت و اصلاحات او در طول دوران حیاتش به خطر نیفتد،اما اسلام محونشد ،بلکه با اخبار ، خاموش و غیرفعال گردید. نظام های مذهبی نابود نشدند، بلکه فقط زیر زمینی شدند. در میان نظامیان ،دیوان سالاران وبیشتر شهرنشینان ، اصلاحات تأثیرات گسترده ای داشت؛ اما در میان کشاورزان روستایی یا روستاییان تازه مهاجر به شهرهای بزرگ اینگونه نبود.(21) برای نخستین بار ترکان علوی فرصتی یافتند تا موقعیت خود را در جامعه بهبود بخشند و به اندازه زیادی مورد حمایت آتاتورک واقع شدند.نابودسازی تمام مؤسسات مسلمانان سنی و جداسازی نهادهای مذهبی آنان از حکومت،رسماً جایگاهی برابر با اهل سنت به علویان داد. گرچه علویان نیز نهادهای مذهبی خود یعنی تکایا را توقیف شده دیدند،(22) اما موضع حمایت گرانه آنها از دولت وجه غالب داشت؛ضمن اینکه با به کارگیری تقیه توانستند در خفا یک علوی راستین باشند ـ کما اینکه درباره نصیری ها هم اینگونه بود. همچنین به دلیل نوع روابط با ارامنه ،حمایت از علویان کرد در مناطق سکونت شان بسیار مهم بود؛ چنانکه در 1915 اتفاق افتاد .(23) در خلال شورش کردهای ترکیه در 1925، علویان کرد به شدت به شورشیان سنی (کرد) حمله کردند . این مسئله دو وجهی بودن شورش را می تواند توجیه کند . اگرچه هدف رهبری شورش،خود مختاری یا حتی استقلال کردستان بود، اما گروه ها و دسته های شورشی براساس انگیزه های مذهبی عمل می کردند و می خواستندنظام قدیمی خلافت را بازگردانند ؛حال آنکه علویان کرد به دلیل تعصبات شدید و ریشه داراهل سنت علیه آنها ، تمایلات سکولاریستی جمهوری را ترجیح می دادند.(24)
جناح چپ و علویان و تهدید گروه های راست گرا در خلال دهه های 1960 و 1970
در پی جنگ جهانی دوم و تشکیل نظام چند حزبی در ترکیه سیاست ها نیزتغییر کرد دیکتاتوری کمالیستی با لیبرالیسم جایگزین شد.حزب دموکراتیک (DP) که در 1950 قدرت را به دست گرفت،برنامه اش خصوصی سازی مؤسسات اقتصادی دولتی بود. هدف نهایی این بود که ترکیه در یک دوره زمانی کوتاه به یک آمریکای کوچک تبدیل شود که البته این برنامه شکست خورد. سبب آن نیز پایین بودن شدید ذخایر[مالی] ،محدودیت رشد ارزش اعتبارات و مساعدت های خارجی ،فقدان تجارب اداری برای مدیریت اقتصاد آزاد و ناتوانی مهار رشد فزاینده تورم بود. این فرایندها از آن زمان تقریباً هر ده سال یکبار تکرار شده است که معمولاً بی ثباتی اقتصادی ،توسعه بی ثباتی سیاسی و ظهور یک سلسله بحران های حکومتی و در نهایت کودتای ارتش منتهی می شود.(25) در طی این تحولات،کشمکش و درگیری میان چپ گراها و راست گراها و نیز میان علویان و سنی ها به شدت افزایش می یابد. به هرحال نقش رهبران نظامی ترکیه تا 1961 یعنی زمانی که ماده 111 قانون اساسی برای ایجاد شورای امنیت ملی تصویب شد ،پذیرفته شده بود.(26)
ژنرال ها عموماً به صورت سنتی به احزاب راست میانه متمایل بودند( مانند حزب عدالت jp به رهبری سلیمان دمیرل) . این احزاب دارای یک برنامه پیشبرد اقتصاد و سرمایه داری در ترکیه علی رغم مخالفت های گروه های محافظه کار سنتی بودند؛البته احزاب مذکور با گروه ها و احزاب سوسیالیست (مانند حزب کارگران ترکیه wpt) که گرایش های علوم را هدایت و مدیریت می کردند،خصومت بیشتری داشتند. در آغاز ژنرال ها از حزب جمهوری خواه خلق (RPP) حمایت می کردند که میراث آتاتورک بود؛اما در 1972 آنان مردد شدند، زیرا حزب مزبور در جهت دمکراسی اجتماعی و سیاست خارجی با استقلال بیشتر حرکت می کرد که با تمایلات ژنرال ها و نیز اعضای ناتو مخالف بود. چهره RPP تحت رهبری جانشین آتاتورک ،سرهنگ اینونو در اواخر دهه 1970 تا حدودی با چپ گرایان علوی و جدایی طلبان کرد شناخته می شد. همزمان حزب دمیرل پیوندش را با مبارزان بنیادی گرای سنی و نیز گروه های راست گرا مانند انجمن ها و اتحادیه های پلیس و معلمان افزایش می داد.(27)
در خلال دهه 1970 تروریسم در ترکیه افزایش شدیدی یافت. حملات متعددی به جامعه علویان صورت پذیرفت . علویان همان طورکه قبلاً ذکر شد ، اغلب از سکولاریسم حمایت می کردند؛بدین ترتیب به ائتلاف بزرگ حزب جمهوریخواه خلق (RPP) رأی دادند. آنان مورد هدف اعضای حزب ملی گرای افراطی یعنی گرگ های خاکستری قرار گرفتند که آنها را کمونیست قلمداد می کردند.بیشترین حملات در سال 1978 در مناطق ملطیه ، سیواس و بینگول رخ داد.(28) بولنت اجویت ، نخست وزیر وقت ،از حامیان علویان بود.(29) [با این حال] خشونت فرقه ای علیه علویان ادامه یافت که بزرگ ترین آنها حمله ژوئیه 1980 در قرم بود. در سپتامبر همین سال ارتش یکبار دیگر قدرت را به دست گرفت(30)
مهم ترین موفقیت حزب نئوفاشیست و ملی گرای (NAP) در خلال دهه 1970، بهره برداری از یک ایدئولوژی خشن و سرسخت برضد دشمنان داخلی موسوم به کمونیست ها بود که معادل کردها و علوی ها قرار می گرفت.بیانیه های این حزب از تأسیس «یک ترکیه بزرگ که یکبار دیگر کل جهان را تحت سیطره خود داشته باشد» سخن می گفت و اینکه حزب (NAP) دولت ملی را از وجود همه اقلیت ها پاکسازی خواهد کرد. ترک گرایی و خشونت حزب علیه اقلیت ها در آغاز یک موضوع تاکتیکی بود؛چنانکه در مناطق دارای بافت فرقه ای و قومی متفاوت مانند کردها و علوی ها ، این گروه ها مهم ترین دشمنان بعد از کمونیسم قلمداد می شدند، همزمان گروه های فقیر و تحت فشار در جامعه ترکان سنی علیه صاحبان امتیازات ویژه تحریک می شدند.(31)

کردهای علوی و بسیج سیاسی
 

خاستگاه کردهای علوی در ترکیه تفاوت های بسیاری دارد. مذهب علوی در مرکز آناتولی بسیار قوی است، به ویژه در منطقه درسیم،مشترکات فراوان میان زازاها و علوی ها ابهام درباره یک ارتباط ویژه میان آنها را ایجاد می کند.(32) روابط میان سنی ها و کردهای علوی از زمان درگیریهای شیعی ـ سنی درآناتولی در قرن شانزدهم خصمانه بوده است؛ چنانکه پیش تر ذکر شد،درخلال قیام کردستان علیه کمونیست ها در 1920،علویان جدا شدند و اعلام بی طرفی کردند. از یک سو شماری از قبایل و رهبران علوی از ایده خود مختاری یا حتی استقلال کردستان حمایت می کردند،از دیگر سو اکثر علویان به سنی ها و مقاصد آنها اعتماد نداشتند. برای بسیاری از سنی ها اعاده خلاقیت یک موضوع محوری بود.(33)
در خلال دهه 1950 حاشیه نشینان کرد به دژ حامی اسلام تبدیل شدند؛یک محیط خشن و خطرناک برای سکولارهای چپ گرای تندرو .کردهای علوی نیز از این شرایط وحشت داشتند . اکثر کردهای سنی نسبت به ترکان سنی احساس قرابت بیشتری داشتند تا کردهای علوی .(34)
در اواخر دهه 1940 و اوایل دهه 1950 شمار زیادی در جامعه ترکیه به بازگشت به تعالیم سنتی متمایل شدند. بدین ترتیب واضح گردید که احساسات مذهبی بین مردم هرگز تضعیف نمی شود،بلکه تا حدودی تعالیم عمومی به ویژه در کلان شهرها تنزل کرده بود. یک رخداد مهم در احیای اسلام تصمیم به بازگشت آموزش های مذهبی به مدارس در اواخر دهه 1940 بود. جریان های صوفی نیز در سال های بعد از 1950 اجازه یافتند فعالیت های خود را از سر بگیرند.(35)
در 1961 هنگامی که قانون اساسی ترکیه برای اولین بار اجازه تشکیل یک حزب سوسیالیست را دارد،حزب کارگران ترکیه (TWP) به وجود آمد . کردها و علوی ها هسته اصلی این حزب را در اواخر دهه 1960 تشکیل می دادند. بسیاری به سبب درخواست مالکیت زمین و کنترل طبقه مالکان بزرگ، به حزب جذب شده بودند و عده ای هم به سبب عقاید چپ گرایانه جذب این حزب شدند. مسئله کردستان را نیز حزب مزبور برجسته کرد. [در نهایت] این حزب در سال 1971 غیرقانونی اعلام شد.(36)
تقابل خصمانه در درون جامعه ترکیه در اواخر دهه 1970 و نیمه اول سال 1980 در قالب درگیری راست گراها علیه چپ گراها ، ترکان علیه کردها ، سنی ها علیه هر دو گروه کرد و علوی بروز یافت. در چنین اوضاعی در سال 1974 عبدالله اوجالان یک جنبش آزادی بخش ملی کردی را به راه انداخت که بر پایه مارکسیسم و لنینیسم شکل گرفته بود. او همانند همراهانش قبلاً در آنکارا دانشجو بود. اینان اعضای گروه های مختلف جناح چپ بودند که پس زمینه های علوی و کردی مشترک هم داشتند . آنها به همین شبکه های گروه های چپ ترکیه کمک می کردند و در 1975 به قصد تأسیس تشکیلات در شهرهای اورفه ،الازیغ ، مرعش و دیگر نقاط کردنشین به این مناطق بازگشتند .این سرآغاز شکل گیری حزب کارگران کردستان (PKK) بود . دشمنانPKK عبارت بودند از فاشیست ها ، کارگزاران دولت و حامیان آنها ،چپ های ترکیه که مسئله کردی را ذیل انقلاب چپ گرایی قرار می دادند و طبقه ملاکان استثمار کننده کرد . آنها در 1984 نخستین حملات خودشان را علیه نیروهای ترکیه در منطقه کردنشین آغاز کردند.(37) از آن پس تقابل ها ادامه داشته و شدت آن افزایش یافته است . بسیاری ازعلوی های کرد از حزب خادمان خلق کرد(HEP) حمایت می کردند. این حزب را اعضای کرد سابق پارلمان که از حزب مردم گرای سوسیال دمکرات (SHP) اخراج شده بودند ، تشکیل داده بودند.HEP در سال 1993 تعطیل شد و در پی آن شماری از نمایندگان حزب مذکور گروه جدیدی به نام حزب دمکراسی (DEP) تشکیل دادند. در رقابت های انتخاباتی محلی در مارس 1994، DEP به سبب ترور اعضای حزب ، حملات با بمب به مراکز و ادارات شاخه های حزب و دستگیری اکثر اعضایش رسماً عقب نشینی و کناره گیری کرد. حزب جدید کردی دیگری به نام حزب دمکراسی خلق(HADEP) تشکیل شد.(38)
وضعیت نشان می دهد که علوی های کرد به نسبت دهه 1960 و 1970،دردهه 1990 از همتایان ترک خود و احزاب و سازمان های آنها فاصله بیشتری گرفتند.

جریان نو اسلام گرا
 

احیای عمومی و تقویت اسلام در دهه 1980 بسیار آشکار بود.آموزش های مذهبی در مدارس ابتدایی و متوسطه به موجب قانون سال 1982 اجباری شد . در خلال این دهه شمار طلبه های مدارس قرآنی از حدود 68500 نفر به بیش از 155000 نفر افزایش یافت . این مدارس را اداره کل امور مذهبی مدیریت و تأمین بودجه می کرد. مدارس مزبور یک برنامه ریزی کامل آموزش های مذهبی داشتند و به روی دانش آموزان پس از مقطع ابتدایی باز بودند. اداره مزبور پیش از 1980 دارای بیست کارمند بود، در پایان دهه 1980 این رقم به 628 نفر افزایش یافت در طول دهه 1980 و اوایل دهه 1990 حدود 1500 مسجد جدید در هر سال ساخته شد و از 1979 تا 1989 اعضای اداره مزبور از حدود پنجاه هزار به تقریباً 85000 افزایش یافت . ساخت مسجد از طریق ترکیبی از درآمدهای خصوصی و عمومی تا آخر دهه 1980 و دهه 1990 ادامه یافت .(39)
شورای امنیت ملی ترکیه تصور می کرد که اسلام می تواند عامل وحدت در جهت تضعیف جریان چپ و پلی بین ترک ها و کردها باشد؛و لذا این نگاه و برداشت از [کارکرد اسلام] را دولت حزب مام میهن به رهبری تورکوت اوزال پذیرفت؛ اما چنین سیاستی نتیجه عکس داد و تحرک علویان شدیدتر از گذشته شد.
موارد متعدد تنش و رویارویی بین شورشیان مسلمان سنی و علوی ها در خلال دهه 1990 رخ داد. یک مورد شایان ذکر از این تنش ها به حادثه سیواس مشهور است که در آن شورشیان مسلمان سنی تلاش کردند که شرکت کنندگان در یک همایش فرهنگی علوی را شب هنگام،در هتل شان به آتش کشیده و بکشند.
در دسامبر 1995 حزب اسلام گرای رفاه (RP) در انتخابات عمومی با آرای بالایی پیروز شد و امید به حضور یک اسلام گرا در دولت افزایش یافت. در انتخابات شوراهای
شهر و شهرداری ها در 1994 بسیاری از شهرهای بزرگ ترکیه از جمله بزرگ ترین آنها استانبول و آنکارا شهرداران حزب رفاه را برگزیدند .سکولارها شامل علوی ها و نیز اتحادیه اروپا و آمریکا نگران شدند. گویی از طریق حزب رفاه و رهبران آن نجم الدین اربکان ،دروازه اروپا در اختیار اسلام گراها قرار گرفته بود.(40)
تظاهرات گسترده برای دفاع از قانون اساسی
در خلال دهه 1990 چندین تظاهرات گسترده با شعار دفاع از قانون اساسی برپا شد که تأکید ویژه آنها بر اصل سکولاریسم بود. سکولارها و از جمله علوی ها از جریان نو اسلام گرا احساس خطر می کردند . نگرانی آنها به محدودیت آزادی های فردی شان در درون جامعه ترکیه و نیز شرایط و وضعیت ترکیه در اروپا و دیگر جوامع غربی مربوط می شد.
آزادی مذهب در قانون اساسی تضمین شده بود، به گونه ای که به موجب آن دولت نباید آن را تهدید کند. این بدین معنا بود که هیچ کس نباید وادار به عبادت یا شرکت در مراسم و آیین های مذهبی بشود. مدارس ابتدایی و متوسطه به تهیه یک دستورالعمل مذهبی تحت نظارت و کنترل دولت نیاز داشتند. اصل سکولاریسم مجدداً تأکید می کرد که در تهیه ، فراهم آوری و تدوین اصول اقتصادی ،سیاسی ،اجتماعی و قانون حتی استفاده محدود از رویکردهای مذهبی ممنوع است.(41)
از اواخر سال 1997 این سیاست تغییر کرد و مدت تحصیل در مدارس ابتدایی برای جلوگیری از انتخاب مدارس مذهبی به سه سال افزایش یافت .با بازگشت اجویت به دولت ، شرایط حمایت ازعلویان بهبود یافت. این سیاست از زمانی ممکن شد که رهبر حزب رفاه ،اربکان ، مجبور به ترک سیاست شد و به اقدام علیه قانون سکولاریسم متهم گردید.

واکنش علویان به گرایش های پان ترکی
 

اگر چه هویت ترکی ترکان علوی به طور چشم گیری باقی بود و هنوز تأثیر مثبت بر مواضع آنها در قبال جمهوری های تازه آسیای مرکزی و آذربایجان داشت؛ اما نشانه هایی از تردید در میان علویان بر مبنای تجارب قبلی جنبش های مدعی «ترکیه بزرگ» مانند حزب اقدام ملی در خلال دهه 1970 وجود داشت . سیاست این حزب نئوفاشیست ، با آرمان تشکیل دولت ترکیه بزرگ نه فقط بر ضد کردها بلکه علیه علویان نیز سامان دهی شده بود.(42) افزایش آفرینی و تقویت اهل سنت به ویژه بنیادگراها و صوفیان مانند نقشبندیه ، از دیگر عوامل تردید مزبور بود.(43)

چگونگی جایگاه علویان (نصیری ها) در توسعه سوریه
 

علویان درسال های تحت الحمایگی فرانسه و سال های پس از استقلال
 

سوریه در سال 1920 تحت الحمایه فرانسه قرار گرفت . چالش جدی برای فرانسه در سال های نخست از ناحیه روستاییان به ویژه کوه نشینان علوی بود. آنها در جبال انصاریه در یک شرایط کامل بی قانونی بودند؛ جبالی که گروهی شورشی علوی آواره تصرف کرده بودند و کل منطقه را تحت اختیار خودشان گرفته بودند.(44)
در دسامبر 1924 علویان که سهمی حدود دوازده تا چهارده درصد جمعیت سوریه را داشتند، دولت مستقل خود را ایجاد کردند. یک منطقه فدرال خود مختار که به قلمرو تحت الحمایه سوریه منضم شده بود. دولت مستقل علوی یک فرماندار فرانسوی داشت و تا اواخر سال 1936 زمانی که به قسمتی از دولت سوریه متحد تبدیل شد ،باقی بود، تا معاهده استقلال از فرانسه فراهم شود.علویان به خصوص به دلایل فرقه ای (45) در مورد اتحاد ابراز تردید شدیدی می کردند؛ خطری که هرگز دولت فرانسه آن را تأیید نکرد . تحت الحمایگی تا سال 1934 ادامه داشت.
همزمان با اقدامات علویان جدایی طلب یک رقابت تبلیغاتی با درگیری و تنش های فرقه ای که فرانسه حمایت می کرد آغاز شد. گروه های دیگر علوی به ویژه روشنفکران و تکنوکرات های آنها گرد هم آمدند و انجمن جوانان مسلمان علوی را برای مبارزه با جدایی طلبی و پیوستن به سوریه یکپارچه ایجاد کردند.(46)
در طی نخستین سال های پس از استقلال ،دولت سوریه تلاش می کرد فرقه گرایی را از بین ببرد و ملت واحد فعال و قوی را ایجاد کند. مقاومت ها در مناطق سکونت علوی ها و دروزی ها به شدت سرکوب شد.(47)

علویان و حزب بعث
 

از دهه 1940 بسیاری از علویان جوان جاه طلب وارد ارتش یا دانشکده افسری شدند. در آغاز دهه 1960 ، بسیاری از رده های پایین و میانی ارتش را علویان تشکیل می دادند. در سال 1963 ،صلاح جدید ، یک افسر علوی ، اداره بخش امور استخدامی ارتش را به دست گرفت و از طریق ارتقا یا تصفیه حدود هفتصد افسر را جابه جا کرد و آنها را جایگزین نمود که نیمی از جایگزین ها علوی بودند. سه سال بعد کودتایی را بر پایه شبکه علویان به راه انداخت . در 1970 حافظ اسد کودتای دیگری را سامان داد و علویان بسیاری را در رده های بالای حزب بعث،سرویس های امنیتی و واحدهای کلیدی ارتش قرار داد. پس از این حدود دو سوم دانشجویان دانشکده افسری و بیش از نیمی از رده های بالای یگان های نظامی دارای پس زمینه های علوی بودند. شمار علویان در حزب بعث نیز افزایش یافت.(48)
عضوگیری برای حزب بعث را کسانی که خارج از سیستم شبکه ها بودند؛شکل دادند،عزل و نصب های قوم گرایانه بر مبنای رژیم گذشته ایجاد شد. اقلیت های طبقه متوسط و پایین روستایی مانند فرزندان آموزش دیده دهقانان و به ویژه علویان گروه های مهمی را در جامعه جدید سوریه شکل دادند. رئیس جمهور پس از آن تا اندازه ای به سراغ سنی ها رفت و حضور آنها را در حزب بعث افزایش داد. اگر چه تبدیل ماهیت از یک جنبش انقلابی به حزب ،رخ داده بود ، اما هنوز خط مشی همراه کردن ارتش و دیوان سالاری برای اسدباقی بود.(49) نخبگان مقتدر واقعی در دولت و حزب اسد را یاران نظامی علوی او تشکیل می دادند.
نه فقط دلایل اقتصادی همچون بهره های ناشی از اصلاحات ارضی ،حزب بعث را برای علویان جذاب کرده بود، بلکه از آنجا که ساختار اجتماعی علویان می توانست در جریان اهداف داخلی حزب و به ویژه شبکه قبایلی آنها مورد استفاده قرار گیرد ،جذابیت مزبور افزایش یافته بود.(50) در عین حال بسیاری از علویان بودند که به شدت از رژیم انتقاد می کردند . شماری از روشنفکران علوی در احزاب مخالف سکولار فعالیت می کردند ،به ویژه در حزب کمونیستی عمل ، که تحت سلطه علویان بود.(51)

مصادره زمین های شخصی مالکان عرب سنی
 

اصلاحات نظام مالکیت زمین در سوریه همانند دیگر مناطق در خاورمیانه یک طبقه بزرگ را شکل داد. محاسبه یک چهارم تا چهارپنجم زمین های شخصی و خصوصی که در اصل کشاورزان مزارعه کار کشت می کردند ، شمار زیاد زارعان خرده مالک که اغلب زمین های بسیار کوچک داشتند، اجاره اندک و ناپایدار ،اجاره بهای بالا ، وام های سنگین ، افزایش ارزش زمین و افزایش زمین [قابل کشت] ، سبب اصلاحات ارضی در سراسر منطقه شد و اصلاح طلبان توانستند زمین های دشمنانشان را مصادره کنند. بعثی های سوریه نیز تحت رهبری علویان و تا حدودی دروزی ها زمین های شهرنشینان که غالباً مالکان غایب و بازرگانان سنی بودند را تصرف کردند.(52) بیش از شصت درصد جمعیت استان لاذقیه عبارت بود از زارعان علوی فقیر در کوهستان و دشت ها و یا اطراف شهرهای ساحلی ،قسمت اعظم زمین هایی که علویان کشت می کردند متعلق به سنی های لاذقیه و حما بود. طبعاً شکاف ثروت اختلافات مذهبی را تشدید کرده بود.(53)
درباره علویان صحبت نکنید...
اگر چه بعثی ها در سوریه از طریق بسیاری موقعیت علویان را بهبود بخشیدند، اما هرگزاین امور گفته نمی شد . طرح های دولت مانند طرح آبادی به جای تحکیم ،ساختار طبقات اجتماعی آنها را تغییر می داد؛ برای مثال توسعه مناطق تحت آبیاری در منطقه «غاب» قابل ذکر است . بعثی های سوریه روی مؤسسات تعاونی سرمایه گذاری می کردند و کشاورزان فقیر را از مناطق گوناگون به عنوان بخشی از اصلاحات ارضی به همکاری فرا می خواندند . با ترکیب گروه های قومی مختلف ـ که نه فقط علوی ها یا دروز یا سنی ها بلکه کشاورزان ناتوان سوری وابسته به دولت را نیز شامل می شدـ حکومت درصدد بود که چشم اندازش از جامعه جدید را پیشرفت دهد.(54) [البته] مسائلی بود که هیچ نویسنده ای اجازه نداشت آن را چاپ کند. نه تنها انتقاد از رئیس جمهور اسد،بلکه هر گونه ذکری درباره نقش علویان در حکومت همچنین هرمبحث دیگری درباره علویان یا هر اقلیت دیگری تابو بود. مکتوبات منتقد علیه ارتش و سازمان های امنیتی نیز به شدت ممنوع بودند.(55)

درگیری با اخوان المسلمین
 

مخالفت مسلمانان سنی با حکومت فرقه گرای علوی در خلال اواخر دهه 1970 و اوایل دهه 1980 افزایش یافت . این مخالفت درقالب ترورهای سیاسی افسران نظامی علوی و کارگزاران دولتی و مقامات حزب بعث آشکار شد . این نوع از کشمکش های چریکی در فوریه 1928 به اوج رسید؛زمانی که گروه بزرگی از اخوان المسلمین یک شورش نظامی را در شهر حما به راه انداختند .آنان کنترل شهر را پس از کشتار ده ها تن از مقامات دولتی و نظامی به دست گرفتند .(56)
دولت ،اخوان المسلمین سوریه را به سبب آنچه ذکر شد به مبارزه مسلحانه بر ضد افسران علوی ارتش متهم کرد و هنگامی که اخوان المسلمین حما را تصرف کردند،رئیس جمهوراسد تصمیم به محاصره شهر از طریق آتشبار توپخانه گرفت و بدین ترتیب بخش هایی از شهر به قصد پاکسازی اخوان با خاک یکسان شد.(57) حدود سی هزار نفر از
شهروندان کشته شدند. سرکوب شورش حما در کنار دیگر اقدامات سختی که دولت به کار بست، اخوان المسلمین و پیروان آنها را از هرگونه شورش مشابه دیگری تاکنون بازداشته است.(58)

اقتدارنخبگان در سوریه و خطر انتقام
 

یک سؤال جدی این است که در خصوص موقعیت علویان پس از رفتن رئیس جمهور اسد چه رخ خواهد داد؟ بعد از آشوب ها درحما و مانند آن در دهه 1980 عقیده غالب این بود که تقابل میان اکثریت مسلمانان سنی و علویان اجتناب ناپذیر خواهد بود. چنین خطری وجود داشت ؛ اما لازم است بر آرامش کشور در خلال فرایند نهادهای ملت سازی که تحت رهبری اسد ایجاد شد تأکید کنیم ؛ یک جامعه سیاسی جدید مبتنی برحضورعلویان، گروه هایی از دیگر اقلیت ها و شمار زیادی از شهروندان مسلمان سنی شکل گرفت.(59) کارگران و دیگر طبقات فرودست مردم او نسل جوان شامل درصدی از تحصیل کردگان که تا حد زیادی از سیاست های اسد بهره برده بودند به نظام حاکم وفادار می مانند.(60)
سران نظامی فقط شامل گزینه های علوی نبودند،بلکه حتی احتمالاتی مبنی بر تشکیل رهبری مرکبی از علویان و اهل سنت در دوران پس از اسد وجود داشت، از جمله سربازگیری از اهل سنت در خلال بیست سال گذشته با یک روش بسیار حساب شده صورت گرفته بود.
از طریق یک فرآیند آرام آزاد سازی اقتصادی ،شرایط برای بخش خصوصی بهبود یافت. فرصت های جدیدی برای خانواده های معتبر سنی ومسیحی ایجاد شد.(61) چنین توسعه ای می توانست ثبات را در دوران پس از اسد تقویت کند.
نتایج اجتماعی مرتبط با شرایط علویان که از مسائل یاد شده به دست می آید ،به شرح زیر می تواند باشد:
ـ این شرایط روشن تر از ده تا پانزده سال قبل به نظر می آمد.
ـ تأثیرآنها پس از اسد کاهش می یافت ؛ اما تا آن حد کنار گذاشته نمی شدند که به بدی گذشته ها با آنها رفتار شود.
این تا حدود زیادی می تواند درست باشد که نوعی از تغییر که تاکنون در چارچوب فرایند آزادسازی اقتصادی بسیار آرام و گام به گام برای دولت در سوریه رخ داده در حال وقوع است . واضح است که همه علویان از این شرایط بهره مند نشدند و البته خاندان ها و گروه های قبایلی بودند که از سیاست های اسد سود بردند. رئیس جمهور اسد خود را با شماری از نظامیان معتمد و آزماش شده محصور کرده بود و در را به روی شماری از خاندان های متنفذ و گروه های مسیحی و سنی در جامعه تجاری باز کرده بود.(62) این ترکیب احتمالاً در جهت ثبات مطلوب عمل می کرد.

علویان و یکپارچگی اقتصادی و سیاسی منطقه ای
 

اگر فرض کنیم تمایلات علویان به گونه ای در دوران رهبری اسد اظهار می شد، بنابراین نتایجی را می توان تصور کرد. سیاست اسد بر اساس مقاصدش در حفظ همه عاملان سیاسی منطقه ای که در اقصا نقاط بودند سامان یافته بود. همیشه با اشتیاق هراقدامی را جهت همکاری یا اتحاد با هر یک از بازیگران سیاسی منطقه ای بررسی می کرد. این استراتژی موقعیت علویان را تثبیت کرد،هرهمکاری نزدیکی با رقبا می توانست موقعیت علویان را تضعیف کند.
تمرکز او بر لبنان با روابط استراتژیک و تاکتیکی اش با عربستان سعودی و کویت ،ترکیب شده بود.این الگو به ویژه تا اواخر دهه 1980 آشکار بود ،یعنی زمانی که شورای همکاری عرب (ACC) به وسیله عراق ،اردن ،مصر و جمهوری یمن (یمن شمالی) به عنوان سازمانی برای ایجاد توازن با شورای همکاری خلیج فارس (GCC) که دولت های ثروتمند نفت خیز در سال 1981 تشکیل داده بودند، بنیان گذاشته شد. اعضای شورای همکاری خلیج فارس عبارت بودند از بحرین ،کویت ، عمان ،قطر ،عربستان سعودی و امارات عربی متحده.
ACC یک چالش بالقوه و تهدید برای GCC به شمار می رفت ؛وضعیتی که مطلوب اسد بود؛البته این برای علویان پذیرفتنی نبود که جایگاه مذهبی خاص خاندان هاشمی اردن را به رسمیت بشناسند.(63) مسئله قدیمی سوریه بزرگ هنوز آثار روانی خود را داشت. همکاری بین عراق و سوریه که حداقل رسماً می توانست برخاستگاه عقیدتی مشترک یعنی حزب بعث مبتنی باشد هرگز یک موضوع واقعی نبود. حزب بعث در عراق تحت سلطه یک طبقه بورژوا از مسلمانان سنی بود و هست . همکاری رایج بین ترکیه و اسرائیل و روابط نزدیک بین اسرائیل و اردن یک تهدید جدی برای سوریه به شمار می رفت. رزمایش نظامی اسرائیل ،ترکیه و آمریکا و نیز اردن به عنوان عضو ناظر و حوادثی از این دست،رهبری علوی سوریه را تحریک می کند.

عدم همکاری یا پذیرش دو جانبه یا رسمی بین علویان ترکیه و علویان سوریه
 

اگر چه شباهت هایی بین مبانی مذهبی علویان ترک با علویان سوری وجود دارد و علی رغم تجارب مشترک در زمینه تبعیض و به حاشیه رانده شدن جوامع شان در طول قرن ها، هیچ نوع تمایل یا حتی اظهار پذیرش نسبت به یکدیگر مشاهده نمی شود یا حداقل آشکار نیست؛البته با به کارگیری تقیه یک ناظربیرونی ممکن است فریب بخورد. به هرحال دلایل زیاد دیگری وجود دارد که باعث عدم هرگونه پذیرش یا همکاری بین علوی های ترک ترکیه و علوی های عرب سوریه می شود.
اساسی ترین دلایل به شرح زیر است :
ـ هر دو گروه به شدت و آشکارا با احزاب و جنبش های ملی گرا در کشور متبوع خودشان احساس همبستگی می کنند.
در مورد علوی های ترک،آنها یک فرصت تاریخی برای بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی شان از طریق حمایت از ملی گرایی و سکولاریسم به دست آورده بودند : توسعه تحت رهبری کمال آتاتورک ،و از طریق حمایت از جناح چپ و احزاب سوسیال دموکرات با یک هویت عمیق ترکی سکولار.
بهبودی درشرایط علویان سوریه به دو چیز مربوط می شد؛ چنانکه قبلاً ذکر شد ،سیاست فرانسه و فرصت پیش آمده در داخل ساختار ارتش ،همراه با ترفندهای سیاسی تاکتیکی و هوشمندانه،به ویژه در داخل حزب بعث بود که ناسیونالیسم عرب را برپا کرد و فضا را برای سکولاریسم فراهم کرد.
ـ گر چه هر دو گروه علوی ترک و عرب ،عثمانی و دیگر حاکمان سنی را به دلیل قرن ها تبعیض و فشار بسیار زیاد سرزنش می کردند ،اما یک تفاوت در مواضع آنها وجود داشت. علوی های ترک بر تفاوت بین خودشان و کسانی که ساختار قدیمی عثمانی را نمایندگی می کردند یا دیگر احزاب ، گروه های و بازیگران سیاسی ضد علوی تأکید می کردند ؛ اما علوی های عرب سوریه همه ترکان را اعم از نمایندگان عثمانی یا مسلمانان سنی موجود یا احزاب و گروه های علوی را به عنوان عاملان خشونت یا موضع منفی به سوریه و تمایلات ملی آن یکسان به شمار می آورند و این موضع را ادامه می دهند.
علویان درسوریه مانند اکثر سوری ها همواره از فرانسه به علت واگذاری سنجک به ترکیه در 1939 انتقاد می کنند . در 1921 دولت ترکیه توافقنامه ای را با فرانسه امضا کرد که به موجب آن فرانسه قیمومیت سراسر سوریه را براساس قانون ملل به دست آورد.ترکیه واگذاری اداره سنجک تحت قرار داد قیمومیت را در ازای امتیازات فرهنگی گسترده ترجیح داد، البته منازعه هنوزادامه داشت .مسئله این بود که ترک ها تنها گروه اکثریت در هتای در زمان الحاق آن به ترکیه بودند یا عرب ها.
دراین تصویر از روابط بین علویان ترک و علویان عرب سوریه ،علوی های کرد نقش اساسی را بازی می کنند و در بازی ستیزسوریه و ترکیه به کار گرفته می شوند. دولت سوریه گاهی از PKK حمایت می کند؛ (64) اقدامی که طبعاً برای ترکان علوی نیز قابل پذیرش است.
نتیجه آنکه هردو گروه علویان در ترکیه و سوریه در متن جریان کمالیسم و بعثی گرایی شرایط خود را بهبود بخشیدند، چه به لحاظ اجتماعی و چه اقتصادی .هر دو به سکولاریسم و ملی گرایی متمایل شدند. تأثیر سیاسی آنها به ویژه در سوریه واضح بود. کسانی که در آستانه قرن اخیرنادیده گرفته شده اند کردهای علوی و نیز علوی های عرب نصیری در ترکیه هستند.

پی نوشت ها :
 

(*)(شباهت ها و تفاوت ها )(*)(بخشهایی قابل توجه از این مقاله ،به وضعیت علویان ترکیه و علویان سوریه درچند دهه اخیر بر می گردد که «تاریخی» تلقی کردن آن رویه نیست ،با توجه به اهمیت مباحث تاریخی موجود در این نوشته ،مقاله به همین صورت به چاپ می رسد ؛ هرچند پیشنهاد مجله به مترجم محترم مقاله ، گزینش مباحث تاریخی آن و برطرف کردن کاستی ها و تبدیل ترجمه به ترجمه و تألیف بود ولی مقبول نیافتاد.(سردبیر)
**دانشجوی دکتری تاریخ اسلام
1.Lapidus دیدگاهی را از اسلامی شدن آناتولی در فصل مربوط به مهاجرت های ترکان و امپراتوری عثمانی در اثر خود ارائه می کند،بنگرید:
A History of Islamic societies, Cambridge university press ,1988.
2. همان ، ص304.
3. همان.
4. همان، ص 305.
5. همان، صص 308-309
6. Moshe Maoz, Asad. The sphinx of Damascus, Newyork, 1988, p. 19.
او اشاره می کند که نام نصیریه از ابو شعیب محمد بن نصیری یکی ازعلمای شیعه ـ که در بصره عراق می زیست ـ در قرن نهم میلادی مشتق شده است ؛چنانکه نام علوی اشاره به پرستش علی uدارد.
7. همان ، صص 19-20.
8. همان ، ص 20.
9.Lapidus, P. 308.
10.Philip Robbins, Turkey and the Middle East, The Royal
Institute of International Affairs, London, 1991, p.8.
11.Lapidus, P.598.
در طی قرون پانزدهم و شانزدهم ،حکومت عثمانی سازمان های صوفی را تحت کنترل دولت در آورد و بکتاشی ها به عنوان قاضی عسکر در سپاه بنی چری تحت حمایت عثمانی قرار گرفتند . آنان با سپاهیان زندگی می کردند و به هنگام نبرد آنها را به لحاظ روحی آماده می کردند.ر.ک: Lapidus, p. 326.
12. /Robins, p.9.
13. Robins, P.8; and, Frederick W.Frey, The Turkish Political
Elite, The Massachusetts Institute of technology, Cambridge and Massachusetts, 1985, p.147.
14.به خواست گسترده شماری از سازمان های علوی در ترکیه در اوایل دهه 1990.
15.David Mcdowall, A Modern History of the Kurds, I.B. Tauris,
London, 1997, p. 10.
16.Turkey, Acountry study, Area Handbook series, library of
Congress, Washington, 1988, p.87.
17.Ma'os, PP. 20-21; Robins, pp.8-9.
علویان مایل بودند شکنجه هایشان را برطرف کنند نه از طریق معرفی خودشان ،بلکه از طریق «روش تقیه» به عنوان یک تاکتیک عمومی ایمان خاموش.
18.Ma'oz,p.ix; and Alasdair Drysdale and General H.Blake The,
Middle East and North Africa, Oxford University press, 1985, p. 185.
19.Robins, pp.23-24.
20.Philips s.khoury, Syria and the French Mandate: The politics
of Arab Nationalism, 1920- 1945, Princeton Unirersity Press.
London, 1987, p.p 495-6, 513.
21.Robins, P.P. 38-39: and Turkey. Acontry Study. PP. 88-89.
22.Robins, p.8.
آیین های مذهبی به وسیله قوانین آتاتورک بر ضد طریقت ها و جریان های مذهبی،در سال 1925 ممنوع شد. همچنین بنگرید:
Me Dowall, p.196; Turkey, Acountry study, pp.48-50 and 127-8.
23.McDowall, p. 128.
24.Erik Jan Zurcher, Turkey Amodern History, I. B. Tauris,
London, 1993, p. 178.
25.Zrvm Cemil schick and Ertugrul Ahmet Tonak, Turkey in
Transition; New Perspectives, Oxford Universtiy press, 1987, pp.20-21.
26.According to Feroz Ahmad, The Making of Modern Turkey,
Routledge, London, 1993, pp.11-14;
این مجموعه شامل فرمانده کل نیروهای مسلح و فرماندهان نیروهای زمینی ، هوایی ودریایی و معاون دولت در امورانتظامی و امنیت ملی است. ساختار آن از آن زمان توسعه یافته و تبدیل به نهادی مستقل شده است.در1961 نیروهای نظامی از طریق ایجاد انجمن همکاری دو جانبه ارتش وارد عرصه تجارت و صنعت شدند(OYAK)
27. Michael M.Gunter, The Kurds in Turkey, A political Dilemma,
westview special studies on the Middle East, Westview press, Boulder, 1990,pp.24-25.
28. Feroz Ahmad, The Making of Modern Turkey,Routledge,
Londan, 1993. p. 172.
29.اجویت مکرر،تمایل و درک عمیق خود به علویان را تاکید کرده ،آخرین بار او در سخنرانی اش در انیستیتو امور بین المللی دراستکهلم در اکتبر 1997 به این موضوع اشاره کرد.
30. همان ، ص 176.
31. Irvin cemil schick and Ertugrul Ahmet tonak, Turkey in Transition; New perspectives, oxford University press, 1987, pp. 196-
32.Mcdowall.p.10.
وی سؤالی را طرح می کند که آیا علویان کرد زازا زبان قبلاً سنی بوده اند،ولی به نظر می رسد که عکس آن درست بوده است ؛به عبارت دیگر سنی های زازا زبان قبلاً علوی بودند یا روابط فرقه ای داشتند(چنانکه در جنوب کردستان این احتمالاً تصادفی نیست که گروه های مذهبی اهل حق زبان کردی گورانی را به عنوان زبان مقدس خود استفاده می کنند. اهل حق باورهای مشابه فراوانی مانند علویان را در مذهب خود دارند .بنگرید : همان ، ص 10.
33. همان ،ص 137 ، 184 ، 194 ، 204.
34. همان ،ص 397.
35.Turkey, A Country study, p. 129-31.
36.Mcdowall,pp.406-7.
37. همان، ص 419-418.
38. همان، ص 438-439.
39. Ahmad, pp.219-27; and Turkey, A country study, pp. 130-1.
40.Erturul Kurkcu, "The crisis of the Turkish state", Middle East Report, April -June 1996, Washington, pp.3-4.
41.Turkey, A country study, p.246
42. schick, pp.56-57, 196-205
43.sami zubaida, "Turkish Islam and National Identiry", Middle East Report, April - June 1996, Washington, pp. 10-15.
44.khoury, pp.99-100
45.همان، ص 466.
46. همان ، ص 522.
47.syria Unmasked, the suppression of Human Rights by the
Asad Regime, Human Right watch, 1991, p.92.
48.Ibid,p.93.
49.Alan Richards and John Waterbury, political Economy of the Middle East, state, class, and Economic Development, westview press, 1990 P.313.
50. David Roberts, The Ba'ath and the creation of Modern Syria,crown Helm, Beckenhem, 1987, p.24.
51.Syria Unmasked, p.94.
52.Richards and waterbnry, p. 148.
53.Khoury, p.520.
54. پیشین ، ص168.
55.syria unmasked, p.l 16
56. Moshe maoz, "The Emergence of modern syria', insyria unde Assad, M.Ma'oz and A.yaniv (eds.), croom Helm, Beckenhem, 1986,p.32.
57.Richards and water bury, p.295.
58.Ma'oz, Syria under Assad, p.32.
59. همان ، ص 196-193.
60. همان، ص 198.
61. همان.
62. Hisham Melhem, "Syria between two transition",Middle East Reporter, spring 1997, Washington.
63.خاندان سلطنتی اردن ادعای انتساب به پیامبر اسلام را دارند. پادشاه اردن استناد به این پیوند را مبنای مشروعیت روحانی خود قرار داده است،چیزی که از دیدگاه مذهبی با علویان نصیری ارتباط دارد.
64.Mc Dowll,pp.420,424 and 436.

  نظرات ()
مطالب اخیر ترامپ در روز اول ریاست بر ایالات متحده آمریکا چکار می کند؟ ایران به دنبال نمونه ای مدرن از استراتژی آناکوندا برای شکست عربستان سعودی است عوامل و بازیگران دخیل در افزایش بحران در کشمیر آیا ایران با ذخایر نفتی و گازی خود می‌تواند روسیه را به چالش بکشد؟ آینده روابط عربستان و هند چالشهای کنونی و چشم انداز روابط هند و پاکستان علل تشدید تنش ها و آینده روابط هند و پاکستان ۱۳٩٥/٧/۱٤ بسترهای گسترش حضور چین در در افغانستان نقش گذشته و آینده قزاقستان
کلمات کلیدی وبلاگ ایران (۱٦٤) ترکیه (۸٠) سوریه (٧٥) امریکا (٦٤) خاورمیانه (٦٢) عربستان (٥٥) بحران سوریه (٤٧) داعش (٤۳) عراق (٤۱) روسیه (٤٠) سیاست خارجی (۳٥) ژئوپلتیک (٢٩) مقالات جغرافیای سیاسی (٢٩) یمن (٢٥) سیاست خارجی ایران (٢٥) مصر (٢٢) تحولات یمن (۱٩) چین (۱۸) اوباما (۱٧) اردوغان (۱٧) پاکستان (۱٦) سیاست خارجی ترکیه (۱٦) سیاست خارجی عربستان (۱٥) تحولات سوریه (۱٤) افغانستان (۱٤) کردها (۱٤) کردستان عراق (۱٤) ایران عربستان (۱۳) قطر (۱۳) القاعده (۱۳) صادرات گاز (۱۳) تحولات جهان عرب (۱۳) امنیت (۱٢) بیداری اسلامی (۱٢) عربستان سعودی (۱٢) روابط بین الملل (۱٢) توافق هسته ای (۱۱) نفت (۱۱) انرژی (۱۱) رقابت ایران و عربستان (۱۱) دیپلماسی (۱٠) سیاست (۱٠) اتحادیه اروپا (۱٠) حوثی ها (۱٠) عبدالرضا فرجی راد (٩) قدرت نرم (٩) سیاست خارجی امریکا (٩) تحریم (٩) اعراب (٩) روابط ایران ترکیه (٩) چین - امریکا (٩) آسیای مرکزی (۸) جهان عرب (۸) ایران امریکا (۸) تروریسم (۸) ژئوپلیتیک (۸) سلفی گری (۸) اسلام گرایی (۸) جهانی شدن (۸) کردستان (۸) حکومت اقلیم کردستان (۸) سیاست خارجی روسیه (۸) روابط ایران روسیه (٧) جمهوری آذربایجان (٧) گاز (٧) اروپا (٧) لبنان (٧) انتخابات (٧) پرونده هسته ای (٧) بندر چابهار (٧) نظام بین الملل (٦) ایران عراق (٦) بهار عربی (٦) قفقاز جنوبی (٦) انتخابات‌ (٦) استراتژی (٦) آفریقا (٦) اسرائیل (٦) پوتین (٦) آذربایجان (٦) وهابیت (٦) هند (٦) اخوان المسلمین (٦) خلیج فارس (٦) بارزانی (٦) تاریخچه داعش (٦) داعش عراق (٦) داعش سوریه (٦) خاورمیانه اسلامی (٦) گاز ایران (٦) خاورمیانه بزرگ (٥) انتخابات شورا (٥) سیاست خارجی چین (٥) بحران عراق (٥) مقالات ژئوپلیتیک (٥) هیدروپلیتیک آب (٥) روابط روسیه ترکیه (٥) خط لوله صلح (٥) دیپلماسی عمومی (٥) جنگ نرم (٥) بحران آب (٥) انتخابات ایران (٥) حزب الله (٥) حزب الله لبنان (٥) جغرافیای سیاسی (٥) امنیت ملی (٥) ترانزیت (٥) فلسطین (٥) رسانه (٥) جغرافیا (٥) رژیم های بین المللی (٥) تبلیغات انتخابات (٥) ژئوپلتیک ایران (٥) شیعیان یمن (٥) نظم نوین جهانی (٥) شمال آفریقا (٤) مذاکرات هسته ای (٤) نوری مالکی (٤) ژئواستراتژیک (٤) افراط گرایی (٤) کردهای سوریه (٤) سیاست خارجی قطر (٤) ارتش آزاد سوریه (٤) مشاوره انتخاباتی (٤) ایران چین (٤) نظریه های روابط بین الملل (٤) علویان ترکیه (٤) ارمنستان (٤) بحران (٤) اوکراین (٤) اسلام (٤) طالبان (٤) بلوچستان (٤) امارات (٤) اردن (٤) جهان اسلام (٤) انقلاب اسلامی (٤) تحریم های بین المللی (٤) منافع ملی (٤) امارات متحده عربی (٤) مرز (٤) بشار اسد (٤) علویان (٤) هژمونی (٤) حقوق بین الملل (٤) دیپلماسی آبی (٤) نظم جدید جهانی (٤) داعش در عراق (٤) جبهه النصره (٤) ژئوپلتیک گاز (٤) فدرالیزم (۳) چاپ تبلیغات انتخابات (۳) شیوه تبلیغات انتخاباتی (۳) خاورمیانه جدید (۳) ایران سوریه (۳) چین اقتصاد (۳) ساختار یمن (۳) جنگ آب (۳) حوثی های یمن (۳) ژئوپلیتیک آب (۳) مقالات ژئوپلتیک (۳) روابط افغانستان -پاکستان (۳) ژنوم ژئوپلیتیک (۳) روابط ایران و عمان (۳) رودخانه مرزی (۳) روابط ترکیه عراق (۳) سیاست خارجی هند (۳) رقابت های ژئوپلیتیکی و (۳) رقابت نفتی (۳) کریدور شمال جنوب (۳) شورای همکاری خلیج فارس (۳) 11سپتامبر (۳) ژئواستراتژی (۳) حسن البنا (۳) اقتصاد سیاسی (۳) شورای امنیت (۳) قفقاز (۳) انتخابات ریاست جمهوری (۳) قره باغ (۳) ترکمنستان (۳) عمان (۳) دموکراسی (۳) کلینتون (۳) فرهنگ (۳) ظریف (۳) خزر (۳) بریتانیا (۳) یارانه (۳) روابط خارجی (۳) روابط ایران و عربستان (۳) حافظ نیا (۳) انتخابات ترکیه (۳) مدیریت بحران (۳) انقلاب های عربی (۳) استراتژی ایران در عراق (۳) راهبرد ترکیه در سوریه (۳) علویان سوریه (۳) همکاری بین المللی (۳) قطر شبکه الجزیره (۳) انتخابات امریکا (۳) سیاست خارجی پاکستان (۳) هدف مندی یارانه ها (۳) ایران مصر (۳) ایران هراسی (۳) شیعیان عربستان (۳) منطقه آزاد ارس (٢) هارتلند (٢) موقعیت ایران (٢) برخورد تمدنها (٢) مدل مفهومی (٢) اسد (٢) مرزهای ایران (٢) استراتژِی (٢) انر}ى هسته ای (٢) رژزیم حقوقی (٢) عزت اله عزتی (٢) ترورریسم (٢) انقلاب تونس (٢) مقاومت و حزب الله (٢) پیمان کمپ دیوید (٢) انقلاب مصر (٢) خاورمیانه جدید (٢) علی عبدالله صالح (٢) تحولات خاورمیانه (٢) تحولات مصر (٢) موازنه قدرت (٢) تئوری های روابط بین الملل (٢) لبنان و بحران سوریه (٢) ساختار شورای امنیت (٢) مرزهای دریایی ایران (٢) رشد اسلام گرایی (٢) تحدید حدود مرز (٢) ترکیه سوریه (٢) امریکا خاورمیانه (٢) چالش های ترکیه (٢) ایران ترکبه (٢) انقلابات عربی (٢) ترکیه خاورمیانه (٢) روابط با عراق (٢) بازار انرژی (٢) صادرات نفت (٢) سیاست بین الملل (٢) محمد مرسی (٢) عراق جدید (٢) کردستان سوریه (٢) ژئواکونومیک (٢) امنیت منطقه ای (٢) شیعیان عراق (٢) کردهای ترکیه (٢) روابط ایران و ترکیه (٢) مقام معظم رهبری (٢) حماس (٢) سنگاپور (٢) روحانی (٢) تبلیغات انتخاباتی (٢) سازمان ملل (٢) فرانسه (٢) ارتباطات (٢) تنش زدائی (٢) موسویان (٢) قومیت (٢) ناتو (٢) جهان سوم (٢) هویت ملی (٢) اوپک (٢) غرب (٢) آمریکا (٢) لیبی (٢) مازندران (٢) بی بی سی (٢) جمهوری اسلامی ایران (٢) قزاقستان (٢) حق وتو (٢) مذاکره (٢) کویت (٢) آلمان (٢) هویت فرهنگی (٢) تهدید نرم (٢) احمدی نژاد (٢) اسلام سیاسی (٢) قیمت نفت (٢) کنفدراسیون (٢) ایران هسته ای (٢) نفت وگاز (٢) سازه انگاری (٢) منطقه گرایی (٢) تبارشناسی (٢) هانتینگتون (٢) موادمخدر (٢) تحریم اقتصادی (٢) بازدارندگی (٢) واقع گرایی (٢) حزب عدالت و توسعه (٢) رئیس جمهور آمریکا (٢) فدرالیسم (٢) کریمه (٢) پسا تحریم (٢) ملت سازی (٢) روابط ایران امریکا (٢) دریای جنوبی چین (٢) جزایر چین جنوبی (٢) دولت سازی (٢) خط لوله تاپی (٢) پسابرجام (٢) القاعده یمن (٢) جغرافیای سیاسی (٢) کد ژئوپلیتیک (٢) برجام (٢) داعش افغانستان (٢) هیدرو پلیتیک (٢) بحران یمن (٢) جریان های افراطی (٢) گروه سلفی خراسان (٢) گروه خراسان (٢) افغانستان ایران (٢) دولت اسلامی عراق و شام (٢) گروه تکفیری خراسان (٢) منابع گازی (٢) کنکره امریکا (٢) کریدور شمال- جنوب (٢) طرح توسعه شرق (٢) توسعه شرق (٢) یرنامه چهارم توسعه (٢) ترکیه داعش (٢) تبارشناسی تروریسم (٢) ساختار سیاسی عمان (٢) ساختار قومی یمن (٢) شیعیان زیدی (٢) تروریسم سلفی (٢) الگوی امنیتی (٢) سلفی گری وهابی (٢) قدرت ملی (٢) ایران ترکیه سوریه (٢) داود اوغلو (٢) ترکیه وبحران سوریه (٢) ایران اعراب (٢) القاعده آفریقا (٢) گرو های تندرو (٢) کشور عمان (٢) امنیت جمهوری اسلامی ایران (٢) موضوع هسته ای ایران (٢) رقایت امریکا روسیه (٢) رقابت ایران و ترکیه (٢) تاریخ یارانه (٢) سیاست خارجی روسیه (٢) عبدربه منصور هادی (٢) اسلام رادیکال (٢) رادیکالیسم اسلامی در آفریقا (٢) آگهی انتخاباتی (٢) مشاوره تبلیغات انتخابات (٢) جایگاه قطر (٢) چاپ آگهی انتخاباتی (٢) چاپ تراکت انتخابات (٢) ترورریسم سوری (٢) تجزیه سوریه (٢) تحریم سیاسی (٢) اقتصاد امارات (٢) امنیت سیاسی (۱) جوک قومیتی (۱) روابط جهانی (۱) توافق ایران و 1+5 (۱) عمق استراتژیک (۱) عمق استراتژیک ایران (۱) روسیه سوریه (۱) تحریم های بین النللی (۱) تحریم های بکجانبه (۱) امنیت، (۱) قفقاز شمالی (۱) روابط ایران و پاکستان (۱) انتخابات پارلمانی المان (۱) حزب سبز آلمان (۱) محمد جواد ظریف (۱) مذاکرات سازش (۱) یاران رئیس جمهور (۱) گروه های ذینفوذ (۱) همگرایی، واگرایی (۱) منارعات قومی (۱) ارتش آزاد مصر (۱) بوکوحرام (۱) توسعه ملی (۱) سیاستهای امنیتی (۱) جنگ تمدنها (۱) احزاب عراق (۱) دموکراسی در عراق (۱) تحریم اقتصادی (۱) تحریم نفتی (۱) چالش های صادرات گاز (۱) سیاست خارجی دولت نهم ودهم (۱) جبهه اسلامی سوریه (۱) اتحادیه اروپایی (۱) روند صلح (۱) فلسطین، اسرائیل (۱) روندصلح خاورمیانه (۱) جغرافیای خاورمیانه (۱) تاریخ خاورمیانه جدید (۱) مازی (۱) شیعیان مالزی (۱) بلوچستان آزاد (۱) شورای روابط خارجی اروپا (۱) مدل مفهومی بحران سوریه (۱) تروریسم رسانه ای (۱) ریشه های بحران سوریه (۱) دوران جنگ سرد (۱) یکجانبه گرایی (۱) چندجانبه گرایی (۱) مفهوم منطقه گرایی (۱) معاهده شنگن (۱) نظریه های انقلاب (۱) انقلاب های عربی (۱) نظریه های جغرافیای سیاسی (۱) نظریه های ژئوپولیتیک (۱) منابع کنکور دکتری علوم جغرافیا ی سیاسی (۱) هارتلند جدید (۱) بهار عربی، (۱) گروه های معارض سوریه (۱) حزب سلفی نور (۱) حزب النهضه (۱) ژئواستراتژی جهانی (۱) مکیندر (۱) چاپ بنر انتخابات (۱) بروشورهای انتخابات (۱) تبیلغات انتخابات (۱) چاپ آگهی (۱) طراحی آگهی انتخابات (۱) جایگاه انتخابات در ایران (۱) اقتصاد ترکیه (۱) تبلیغات انتخابات مجلس (۱) تبلیغات در انتخابات (۱) شیوه های انتخاباتی (۱) غلامحسن حیدری (۱) تبلیغات انتخابات رسانه (۱) چاپ آگهی انتخابات (۱) هزینه تبلیغات انتخابات (۱) نقش اردن در سوریه (۱) ماهیت اقتصاد سیاسی بین‌الملل (۱) اعتراضات ترکیه (۱) اسلام گرایی آفریقا (۱) چاپ تبلیغات انتخاباتی (۱) چاپ انتخابات (۱) اس 300 (۱) امنیت ایران (۱) انتخابات تبلیغات (۱) شیوه های تبلیغات (۱) یارانه ها در جهان سوم (۱) تاریخچه هدف مندی یارانه ها (۱) فتح اله گولن (۱) انقلاب اسلامی ایران (۱) عراق کردستان (۱) بغداد اربیل (۱) تجمیع انتخابات (۱) مشاکرت سیاسی (۱) شورای اطلاعات ملی آمریکا (۱) محمئد (۱) استراتژی ایران (۱) تغییر نظام سوریه (۱) قراردادگاز ایران پاکستان (۱) روابط فرهنگی (۱) واردات گاز ترکمنستان (۱) رقابت ایران و مصر (۱) العراقیه (۱) ایران ترکیه (۱) جریان مقاومت (۱) جبهه مقاومت (۱) تئوری جیمزروزنا (۱) ایرانیان در قزاقستان (۱) شیعیان قزاقستان (۱) آذری های قزاقستان (۱) نونس (۱) نقشه سوریه (۱) نقشه نبرد در سوریه (۱) جبهه‌های جنگ در سوریه (۱) انرژی هسته ای (۱) تروریسم سلفی- تکفیری (۱) بندربن سلطان (۱) دیپلماسی شهری (۱) اسه آن (۱) نگاه به شرق (۱) سلفی گری تکفیری (۱) وهابیت تکفیری (۱) تحولات اقتصادی امارات (۱) احزاب آذربایجان (۱) جنبش مقاومت (۱) شمال عراق (۱) آگهی جذب فوق لیسانس علوم سیاسی (۱) اقتصاد قطر (۱) ابوبکر البغدادی (۱) کارکرد گرایی (۱) داعش در سوریه (۱) الحوثی ها (۱) انتخابات‌ سوریه (۱) حامیان داعش (۱) موصل (۱) اقتصاد یمن (۱) یمن در نگاه استراتژیک عربستان (۱) زیدی های یمن (۱) جغرافیای یمن (۱) واقعیت داعش (۱) کردهای عراق (۱) آینده کردها (۱) اقتصاد عمان (۱) نفت کردستان (۱) ژئوپلیتیک عراق (۱) مناطق جدایی طلب اروپا (۱) جدایی طلبی (۱) کوبانی (۱) تقابل ترکیه-عربستان (۱) اختلاف ترکیه عربستان (۱) رقابت ترکیه عربستان (۱) سقوط صنعا (۱) نقش ایران عربستان در یمن (۱) رابطه ترکیه با داعش (۱) ساختار قومی (۱) کردهای ایران (۱) انرژى هسته ای (۱) ترانزیت گاز (۱) انصارالله (۱) موقعیت اقتصادی یمن (۱) جایگاه منطقه ای یمن (۱) روابط آمریکا روسیه (۱) حسن بهشتی پور (۱) تحریم های علیه ایران (۱) نیچروان بارزانی (۱) استخدام کارشناس ارشد علوم سیاسی (۱) دعوت به همکاری روابط بین الملل (۱) استخدام کارشناس ارشد روابط بین الملل (۱) استخدام ارشد روابط بین الملل (۱) قدرت ملی ایران (۱) دالان شمال جنوب (۱) ژئوپلتیک بلوچستان (۱) فیمینسیم (۱) مدیریت سیاسی فضا (۱) منظقه آزاد چابهار (۱) سیاست خارجی افغانستان (۱) گروه تروریستی خراسان (۱) روابط عربستان اسرائیل (۱) تفاهم لوزان (۱) داعش آفریقا (۱) مختاری،حسین (۱) عبدی،عطاءالله (۱) مدل اندرسون، (۱) الرمادی (۱) پارلمان ترکیه (۱) ارتش های جهان (۱) روسیهر (۱) ژئوپلتیک نفت (۱) آثار توافق هسته ای بر خاورمیانه (۱) سلاح های روسی (۱) روابط روسیه چین (۱) نقش امارات در یمن (۱) جنبش گوران (۱) نظریه‌های ژئوپلیتیک (۱) داعش در آسیای مرکزی (۱) دولت آشتی ملی افغانستان (۱) سیاست خارجی پاکستان (۱) دموکرات ها (۱) عربستان یمن (۱) ژئواستراتژیک ایران (۱) انتخایات ترکیه (۱) اسلام گرایان ترکیه (۱) محمد ابن عبدالوهاب (۱) نوار مرزی ایران ترکیه (۱) مسائل مرزی (۱) تجزیه استانهاس سنی عراق (۱) تحول ژئوپلیتیک (۱) ساختار ژئوپلیتیکی جهان (۱) الگوهای اسلام گرایی (۱) نظریه های روابط بین الملل ریه های (۱) بازدارندگی استراتژیک (۱) ضدژئوپلیتیک (۱) ژئوپلیتیک مقاومت (۱) سایکس-پیکو (۱) کیومرث یزدان پناه (۱) سیاست خارجی فرانسه (۱) اختلاف مصر و عربستان (۱) مصر عربستان (۱) اقلیت های قومی ترکیه (۱) اقلیت های زبانی ترکیه (۱) اقلیت های دینی ترکیه (۱) جریان های وهابی (۱) روسیه آذربایجان (۱) دولت-ملت (۱) دولت -ملت سازی (۱) نوروپلیتیک (۱) بحران خاورمیانه (۱) روابط پاکستان افغانستان (۱) تحولات سیاسی ترکیه (۱) پایگاه هوایی روسیه (۱) شی جین‌پینگ (۱) شهر ملکان (۱) اکولوژی سیاسی (۱) جغرافیای سیاسی شهر (۱) آبراه خزر روسیه (۱) منازعات دریایی (۱) اختلافات دریایی (۱) اقلیم در ژئوپلتیک (۱) ژئوپلیتیک خاورمیانه (۱) قانون مناطق دریایی (۱) ایران هند (۱) گوادر (۱) صلح کردها (۱) پیمان شانگهای (۱) تاثیر خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (۱) سیاست خارجه ایران و عراق (۱) سیاست خارجی عراق (۱) اقوام عراق (۱) بازارنفت (۱) روابط عربستان امریکا (۱) سیاست خارجی قزاقستان (۱) چین -افغانستان (۱) روسیه اتحادیه اروپا (۱) هند پاکستان (۱) روابط هند و پاکستان (۱) روابط هند وعربستان (۱) روابط عربستان وهند (۱) بحران کشمیر (۱) هند کشمیر (۱) پاکستان کشمیر (۱) استراتژِی آناکوندا (۱) مناطق آزاد ترکیه (۱) ژئوپلتیک مقاومت اسلامی (۱) بنیان‌های ژئواستراتژیک (۱) بازاریابی انتخابات (۱) کمپین انتخاباتی (۱) برنامه‌ریزی تبلیغاتی (۱) اهداف روسیه در سوریه (۱) مدل های دولت-ملت (۱) دولت-ملت سازی (۱) رهیافت اسلامی ایرانی (۱) روابط چین بریتانیا (۱) روابط ایران -اروپا (۱) عربستان روسیه (۱) کریدورهای ترانزیتی (۱) بندرچابهار (۱) کریدورهای بین المللی (۱) کریدورشرق- غرب (۱) موقعیت ترانزیتی ایران (۱) داعش در پاکستان (۱) کشورهای دو سه دولتی (۱) 13نوامبر پاریس (۱) انفجارهای پاریس (۱) حمله داعش به پاریس (۱) حملات تروریستی پاریس (۱) راهبرد نظامی ژاپن (۱) اهمیت هیدروپلیتیکی ایران (۱) روابط ترکیه عربستان (۱) روابط اعراب ترکیه (۱) روابط ترکیه با اعراب (۱) ژئوپلتیک اروپا (۱) روسیه اوکراین (۱) اندیشه سیاسی اهل سنت (۱) خلافت از دیدگاه اهل سنت (۱) مبانی اندیشه سیاسی (۱) بازارهای منطقه ای گاز (۱) قتصاد سیاسی بین الملل (۱) نو واقع گرایی (۱) رسول حاج احمدی (۱) حسین اژدر (۱) فدراسیون و کنفدراسیون (۱) ژئوپلیتیک فضای مجازی (۱) موتلفه اسلامی (۱) المنار (۱) توییتر (۱) تقسیمات کشوری (۱) ژئواکونومی (۱) شنگن (۱) بنیادگرایی (۱) سلاح شیمیایی (۱) لویی جرگه (۱) مفهوم قدرت (۱) جنگ رسانه (۱) چابهار (۱) سرحد (۱) جهانی سازی (۱) موساد (۱) رژیم حقوقی (۱) جنگ سرد (۱) اقتصاد جهانی (۱) زیباکلام (۱) اسامه بن لادن (۱) فعالیت هسته ای (۱) ژئوپولیتیک (۱) رود ارس (۱) دولت یازدهم (۱) الشباب (۱) سیاست داخلی (۱) سازمان های بین المللی (۱) آذری ها (۱) گرهاردشرودر (۱) الهام علی اف (۱) نواندیشی دینی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) احسان شریعتی (۱) تنب بزرگ (۱) ترانزیت کالا (۱) پراگماتیسم (۱) امارات متحده (۱) ارتش چین (۱) پیروزی در انتخابات (۱) امنیت انرژی (۱) چاوز (۱) فرانسیس بیکن (۱) آلاسکا (۱) کشمیر (۱) ابوموسی (۱) آسیای مرکزی و قفقاز (۱) رضاشاه (۱) ایران گردی (۱) رژیم صهیونیستی (۱) منافع (۱) رئیس جمهور (۱) پ ک ک (۱) پارس جنوبی (۱) فیس بوک (۱) صدای امریکا (۱) جنگ روانی (۱) آل سعود (۱) راه آهن (۱) بین الملل (۱) بی بی سی فارسی (۱) تاریخ اسلام (۱) فدراسیون (۱) گرجستان (۱) هرمنوتیک (۱) علوم سیاسی (۱) احمد بن حنبل (۱) ریگی (۱) هوگو چاوز (۱) اومانیسم (۱) کره جنوبی (۱) آتاتورک (۱) انتخابات آمریکا (۱) ملی گرایی (۱) ترکمن (۱) جغرافیای سیاسی خاورمیانه (۱) چشم انداز (۱) ملکان (۱) آینده پژوهی (۱) مشترک المنافع (۱) ابن تیمیه (۱) هیلاری کلینتون (۱) ارتش (۱) مصدق (۱) بغداد (۱) جان مک کین (۱) گردشگری (۱) رهبری (۱) دولت (۱) حج (۱) مبارک (۱) سرزمین (۱) توسعه (۱) موشک (۱) مدیریت (۱) ونزوئلا (۱) مقاومت (۱) سلام (۱) شریعتی (۱) بوش (۱) شیعیان (۱) انتفاضه (۱) آذری (۱) دبی (۱) دانش (۱) علم (۱) انقلاب ایران (۱) ماهواره (۱) انتخابات مجلس (۱) مشارکت سیاسی (۱) نظریه (۱) قالیباف (۱) اقتصاد ایران (۱) عبدالله شهبازی (۱) اسلام هراسی (۱) سکولار (۱) هیرمند (۱) تجارت آزاد (۱) جزایر سه گانه (۱) دریای خزر (۱) شما (۱) باکو (۱) انگلستان (۱) حاکمیت (۱) سکولاریسم (۱) استراتژیک (۱) توسعه اقتصادی (۱) تشیع (۱) ژاپن (۱) هویت (۱) توریسم (۱) احزاب (۱) توسعه پایدار (۱) بحرین (۱) حمل و نقل (۱) مشارکت مردمی (۱) صهیونیسم (۱) اکونومیست (۱) قانون انتخابات (۱) سوخت هسته ای (۱) ویلیام جیمز (۱) اخوان المسلمین سوریه (۱) جنگ نفتی (۱) نظر سنجی انتخاباتی (۱) جغرافیای ملکان (۱) سیاست ترکیه (۱) نظام بین المللی (۱) جمهوری خواهان (۱) ارتش امریکا (۱) نظم منطقه ای (۱) سقوط بشار اسد (۱) محورمقاومت (۱) تاثیر ماهواره بر جوانان (۱) هژمون (۱) ارتش آزاد (۱) پیروزی اوباما (۱) ارتش عراق (۱) فلسفه جغرافیا (۱) مسعود بارزانی (۱) موازنه منطقه ای (۱) شهرستان ملکان (۱) جلال طالبانی (۱) عدالت و توسعه (۱) جنبش اسلامی (۱) انقلابات عربی و ترکیه (۱) اربیل (۱) خاورمیانه رمیانه (۱) کردستان ترکیه (۱) توازن قدرت (۱) انقلاب سوریه (۱) خلیج‌فارس (۱) قدرت نرم ایران (۱) ترکیه اسرائیل (۱) سیاست خاورمیانه ترکیه (۱) اهداف ترکیه (۱) اختلافات مرزی (۱) احزابرسیاسی ایران (۱) ناپایداری احزاب (۱) قدرت نظامی (۱) اعتراضات سوریه (۱) ترکیه و اعراب (۱) ترکیه سیاست خارجی (۱) روابط ایران و عراق (۱) مطالعات منطقه ای (۱) ایران و عربستان (۱) ایران ترکیه جهان عرب (۱) امنیت اسرائیل (۱) اهداف ترکیه در سوریه (۱) مشارکت‌ سیاسی‌ (۱) رای‌ و رای‌دادن‌ (۱) تبلیغات‌ انتخاباتی‌ (۱) پیامدهای سقوط بشار اسد (۱) سقوط اسد (۱) سقوط سوریه (۱) خطوط مرزی (۱) چاک هاگل (۱) عهدنامه 1975 (۱) مرزایران عراق (۱) مناقشات مرزی (۱) مرزهای غربی ایران (۱) مرز عراق (۱) ترکان سین کیانگ (۱) استراتژی امریکا (۱) [ جریان های ملی گرا (۱) تحولات ایران (۱) بازیگران تحولات سوریه (۱) مخالفان آل سعود (۱) اسلام گرایی ترکیه (۱) اهل تسنن عراق (۱) جنبش مصر (۱) انقلاب مصز (۱) تحولات لبنان (۱) شیعیان کویت (۱) انتخابات گویت (۱) بحرانهای قومی عراق (۱) ترکیه عراق (۱) میادین نفت و گاز (۱) مرزهای ایران در خلیج فارس (۱) مرزهای ایران و کویت (۱) آثار بحران سوریه (۱) پیامدهای بحران سوریه (۱) ژئوکالچر (۱) استراتژی چیست (۱) تاثیرات شبکه های ماهواره ای (۱) نقش مخرب شبکه های خارجی (۱) اصلاح شورای امنیت (۱) استراتژی امنیت (۱) انتخابات کویت (۱) پیامدهای انتخابات کویت (۱) امریکا خلیج فارس (۱) امریکا سیاست خارجی (۱) پارس جنوبی (۱) رژیم های سیاسی (۱) جامعه شتاسی سیاسی (۱) تئوری های بین الملل (۱) حمیرا مشیر زاده (۱) تاریخ سوریه (۱) اقتصاد سوریه (۱) جغرافیای سوریه (۱) تحولات عربی (۱) رقابت ایران ترکیه (۱) ایران پاکستان (۱) قطر سیاست (۱) روابط خارجی قطر (۱) قطز خاورمیانه (۱) امریکا قطر (۱) موازنه نرم (۱) انتخابات 2012آمریکا (۱) سیاست های روسیه (۱) رئیس جمهور روسیه (۱) سیاست های روسیه سیه (۱) رسانه های یهودی (۱) اامپریاالیسم رسانه ای (۱) شبکه ماهواره (۱) الکوثی (۱) هادی تی وی (۱) شبکه جهانی اهل بیت (۱) تاریخچه بی بی سی (۱) کارمندان بی بی سی فارسی (۱) رسانه نوین (۱) رسانه های ارتباطی (۱) آثار ماهواه (۱) رسانه فارسی (۱) ایران، (۱) جهان تک قطبی (۱) جنبش صهیونیسم (۱) تجزیه عربستان (۱) سید قطب (۱) مناقشه اعراب و اسرائیل (۱) جنبش اخوان المسلمین (۱) اخوان المسلمین آفریقا (۱) جمال عبداناصر (۱) فرار عروس قذافی (۱) همسر قذافی (۱) اویغورها باما (۱) تحولات مصر لات مصر (۱) آینده مصر (۱) ترک ها (۱) جان کری (۱) مدیریت سیاسی (۱) ساختارگرایی (۱) مورگان شوستر (۱) برساخت گرایی (۱) اویغورها (۱) انقلاب یمن (۱) موج بیداری (۱) آل خلیفه (۱) قذاقی (۱) تهاجم رسانه ای (۱) قدرت سخت (۱) سونامی بیداری اسلامی (۱) مرزهای ایران و عراق (۱) شبکه های فارسی زبان (۱) نظریه دولت (۱) سیر تکوین دولت درایران (۱) مفهوم دولت (۱) تحول حکومت در ایران (۱) تحولات عربستان (۱) جغرافیای انتخابات (۱) ارتش روسیه (۱) میادین مشترک (۱) ملک سلمان (۱) امپریالیسم خبری (۱) مقالات رسانه و اینترنت (۱) ‍ژئورسانه ژئومدیا (۱) حزب الله و رفتار رسانه ای (۱) ایران- روسیه (۱) جوزف نای (۱) سفیر انگلیس (۱) نهضت ملی نفت (۱) پایگاه دریای ام الغنم (۱) پایگاه هوایی ظهران (۱) پایگاه دریایی جفیر (۱) پایگاه دریایی خضب (۱) منابع ارشد ژئوپلتیک (۱) منابع ارشد جغرافیای سیاسی (۱) مبانی جغرافیا (۱) متون تخصصی جغرافیا (۱) ژئوپلتیک دوره تولد (۱) ژئوپلتیک دوره احیا (۱) ژئوپلتیک دوره افول (۱) ژئوپلتیک دوره شکوفایی (۱) ژئواستراتژِی خلیج فارس (۱) دکتر سمیعی (۱) اقوام -قومیت (۱) الیاس واحدی (۱) نظریه های ژئوپلتیک (۱) عوامل ژئوپلتیک (۱) راتزل (۱) ایران-امریکا (۱) روسیه-چین (۱) مجتهدزاده (۱) پور پویان رضا (۱) منابع دکترای جغرافیای سیاسی (۱) ژئوپلتیک انتقادی (۱) ژئوپلتیک فراگیر (۱) قدرت نظامی ایران (۱) سیدجمال الدین (۱) ایران اروپا (۱) علاوی (۱) فرصت چالش (۱) حوادث زاهدان (۱) هانتیگتون (۱) مرز امنیت (۱) گزارش سازمان ملل (۱) جنگ یمن (۱) حسین بشیریه (۱) نجران (۱) چرخه سوخت هسته ای (۱) جهانی شدن فرهنگ (۱) الوین تافلر (۱) مصطفی کمال آتاتورک (۱) هویت قومی (۱) شیعه ستیزی (۱) صعده (۱) جنگ داخلی (۱) نظریه تربیتی (۱) مناقشه (۱) ترامپ (۱)
دوستان من اسلام تایمز العالم الوقت انتخاب انجمن ژئوپلیتیک ایران انجمن علوم سیاسی اندیشکده روابط بین الملل ایراس ایران بالکان بولتن پرس تی وی پژوهشکده مطالعات راهبردی تابناک ترکیه TRT خبر آنلاین خبرگزاری آران نیوز خبرگزاری ایرنا خبرگزاری ایسنا خبرگزاری ترند خبرگزاری تسنیم خبرگزاری فارس خبرگزاری مشرق دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه دیپلماسی ایرانی روز نو ژئوپلیتیک ایرانی عصرایران فرارو فصلنامه مطالعات راهبردی کرد پرس مرکز بین المللی مطالعات صلح مرکز تحقیقات استراتژیک مرکز مطالعات استراتژیک آریا مرکز مطالعات تاریخ معاصر مرکز مطالعات سیاستگذاری عمومی مرکز مطالعات وزارت امورخارجه مطالعات قفقاز موسسه مطالعات آمریکای شمالی موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی پرتال زیگور طراح قالب